Burger Schilderij

Het goud van geroosterd brood, de meesterkleur van de Burger schilderijen

Waar komt dit goud van geroosterd brood vandaan dat tot de randen overstroomt?

Lijn de Burger schilderijen van deze collectie op en er valt een evidentie op: het goud blijft niet op het brood, het overstroomt. Het wint de korst van de gesmolten kaas, de paneermeel van het vlees, de geschilderde stralen achter de stapel, en zelfs de rand van het beeld zelf. De schilder heeft deze tint niet verzonnen, hij heeft hem tot amber en messing geduwd: dat is de kleur die brood krijgt dat met het gezicht tegen een grill wordt geplaatst, wanneer suikers en eiwitten samen bruinen. Het goud is de kleur van het gaar, die het oog als eetbaar ontcijfert voordat het noemt wat het bekijkt.

Kijk goed: nergens heeft de schilder een reflectie gedetailleerd, een vetglans gepolijst of een degradé gladgestreken op dit brood. Het goud komt in één massieve massa, omringd door een dikke lijn, en deze vrijheid van vlak scheidt deze schilderijen duidelijk van de minutieus goudkleurige korsten van oude stillevens. Het goud dient als lichtbron : er is geen lamp geschilderd in het beeld, geen raam, geen kandelaar, en toch lijkt de helderheid uit het brood zelf te komen. Wanneer het 's avonds aan een donkere muur wordt opgehangen, verwarmt het de muur eromheen.

Waarom plaatsen de Burger schilderijen goud op koude blauw?

Het goud werkt nooit alleen in deze Burger schilderijen: het wordt bijna altijd ondersteund door een koude tint, petrolblauw, doffe eend, of een blauwe kan die achter de scène staat. Het proces is geen caprice, het is het oude recept van geëmailleerde borden en wegrestaurants, die de oranje kleur van het vuur op een nachtelijke achtergrond plaatsten zodat het ver weg kon schijnen. Twee tegenovergestelde tinten versterken elkaar, en het brood lijkt dan van binnenuit verlicht. Aan een blauw of diepgroene muur passen deze schilderijen niet alleen, ze verlichten de kamer.

Karmijnrood van de saus, groen van de peper: de prikkelende accenten

Er blijft een derde kleurenfamilie over, klein in oppervlakte en beslissend voor het oog: het karmijnrood van een pittige saus, het groen van een peperschijfje, het franse geel van een ei. Deze accenten nemen een zeer kleine plaats in de Burger schilderijen in, en dat is precies hun kracht, want een verzadigde kleur wint aan helderheid wanneer deze wordt gerantsoeneerd. De affichisten wisten dat, die de felle rode kleur reserveerden voor het woord dat behouden moest worden. Van ver ziet men alleen de gouden massa; bij het naderen onthullen deze prikkelende accenten zich één voor één, net als de ingrediënten die men ontdekt bij het optillen van het brood.

Brood, vlees, kaas: de doorsnede-stapeling van de Burger schilderijen

Waarom wordt het belegde brood altijd in profiel geschilderd, nooit van bovenaf?

Geen van deze Burger schilderijen toont het object van bovenaf. De regel is constant: men bekijkt het in profiel, op ooghoogte, zoals een geologische doorsnede waar elke laag in één oogopslag wordt gelezen, brood, gegrild vlees, gesmolten kaas, groen, brood. Deze weergave is niet de meest flatterende, het is de meest leesbare: het is de enige die het hele recept levert zonder een woord. Architectuurplannen en terreindoorzichten werken zo al lang, door het binnenste te laten zien in plaats van het uiterlijk.

Dit principe verandert veel zodra het beeld aan de muur hangt. Een object dat in doorsnede wordt bekeken, dwingt het blik om een opwaartse beweging te maken, van onder naar boven, terwijl een weergave van boven het zou uitvlakken. De muur krijgt er een verticaal steunpunt in plaats van slechts een gekleurde vlek, waardoor deze schilderijen waardevol zijn boven een werkblad, een buffet of een bar, waar het blik op zoek is naar een opwaartse beweging. De stapeling wordt een kleine kolom van kleuren die de ruimte rondom haar structureert.

Waar dient de houten prikker in deze Burger schilderijen?

Een houten stengel steekt door de bovenkant in verschillende Burger schilderijen, en dat is niet te danken aan een decoratief fantasie. De prikker is geboren uit een heel concreet probleem van een toonbank: voorbij een bepaalde hoogte glijdt het gebouw, en het moet worden vastgezet zodat het heel aankomt bij de persoon die het gaat eten. In de schilderkunst wordt dit detail van nut een mast. Het geeft de compositie zijn as en zijn stabiliteit, zoals de paal van een vlag. Het vertelt ook dat het geheel met de hand is geassembleerd en dat het slechts één ding verwacht: omgekeerd te worden.

Gebombardeerd brood, eierdooier, geschilderde zon: de cirkel overal

Een laatste motief doorkruist deze Burger schilderijen zonder dat je je er bewust van bent: de cirkel. Gebombardeerd brood, pimentringen, eierdooier, zonneplaat in de achtergrond, alles komt terug op dezelfde figuur, van klein tot groot. Deze herhaling kalmeert een beeld dat toch beladen is: het oog vindt overal dezelfde vorm en stopt met zoeken. De ei die op de top is geplaatst, speelt de rol van een koepel en zijn gele kleur reageert op de geschilderde zon erachter. Dit is wat deze gulzige werken in staat stelt om kalm op een muur te blijven, ondanks de overvloed die ze uitstallen.

De Burger schilderijen en de herinnering aan wegrestaurants

Waarom gekreukeld krantenpapier achter deze Burger schilderijen?

Achter het brood installeert verschillende Burger schilderijen gekreukeld krantenpapier in plaats van een tafelkleed of een dienblad. De keuze is historisch correct: dit belegd brood is een gerecht van de hand, niet van de tafel. Het komt uit kermisattracties, fabrieksuitgangen en wegrestaurants, waar men in papier serveerde wat men staand at. Op het canvas is alles aanwezig: de gemarkeerde plooien, de grijze schaduwen in de plooien, de hoek die omhoog komt onder het brood. Het schilderen van dit gekreukelde weigert de mise-en-scène van het restaurant en behoudt de informaliteit van de vlugge maaltijd.

Het papier brengt ook iets anders: onscherpe tekst, grijze kolommen, een gedrukt raster dat botst met de gladde vlakken van het brood. Deze ontmoeting tussen het gekreukelde en het gladde geeft het beeld zijn materie, waar een effen achtergrond het plat zou hebben gelaten. Het oog blijft hangen in het raster, glijdt over het goud, keert terug naar het raster. Het is een ritme, en het is ook een geur van straat die men niet verwacht in een ingelijst canvas, opgehangen in de rust van een keuken.

Waar komen de gouden stralen vandaan die achter het brood zijn geplant?

Gouden stralen in waaier, platte banden, vlakken zonder gradiënt: deze Burger schilderijen lenen hun grammatica van de neonreclames en de zeefdrukposters van de vorige eeuw. De verticale zon die achter het brood is geplant, is geen landschap, het is een affichiste truc: lijnen die vanuit een centrum stralen brengen het oog er terug, hoe dan ook. Amerikaanse wegrestaurants bedekten hun gevels om automobilisten te stoppen. Op een muur blijft het effect intact: je betreedt de kamer en je blik valt eerst op het brood, dan op de rest.

Een belegd brood gereduceerd tot kleurbanden: retro maar niet gedateerd

Je zou deze Burger schilderijen nostalgisch kunnen vinden; ze zijn vooral grafisch. Een foto van voedsel veroudert snel, omdat deze zijn servies, zijn licht en zijn manieren dateert; een gekleurd vlak daarentegen dateert niets. Door het belegde brood te reduceren tot overlappende kleurbanden en enkele dikke cirkels, behouden deze werken de eetlust en laten ze de commerciële belofte achter. Je kijkt naar een vorm, niet naar een aanbod. Dat is het hele verschil tussen een beeld dat een keer hongerig maakt en een beeld dat je elke ochtend kunt zien zonder je er ooit aan te ergeren.

FAQ over Burger schilderijen

Waarom zie je piment en een gebakken ei op deze schilderijen in plaats van een naturel burger?

Omdat de burger een kader is dat elke regio op zijn eigen manier vult. De pimentringen verwijzen naar de Texaans-Mexicaanse grens, het ei op het vlees naar die gewoonte, wijdverbreid in Europa en Zuidoost-Azië, om een gerecht te bekroond met een gele dooier. Pictoriaal zijn deze garnituren kostbaar: ze brengen groen, karmijnrood en een tweede zon in het midden van een gouden massa. Zonder hen zou de collectie slechts één kleur hebben om te vertellen.

Maakt een geschilderd Burger schilderij hetzelfde effect als een foto van een Burger op een restaurantkaart?

Nee, en dat is juist het interessante. De foto op de kaart belooft een product: het wil een bestelling uitlokken en veroudert met het servies en de verlichting van het moment. Deze werken doen het omgekeerde: ze reduceren het belegde brood tot een stapel kleurbanden, goud tegen petrol, en laten de gulzigheid in de vorm achter. Je kunt er lang naar kijken zonder honger te hebben, wat geen enkele menufoto echt toestaat.

Is een lichte of donkere muur nodig zodat het goud van het geroosterde brood echt oplicht?

Beide werken, maar niet op dezelfde manier. Op een donkere muur, nachtblauw, diepgroen of petrol, schijnt het goud als een reclamebord in de schemering en de pimentaccenten knallen. Op een zuivere witte muur wordt het beeld een affiche: de vlakken steken af en de grafiek neemt de overhand. Je moet er echter geen beige of oker muren vermijden, die het goud opslokken en juist datgene uitwissen wat de collectie definieert.