Canvas Camper en Van Life

Alles speelt zich af in tegenlicht in de schilderijen Camping car en van life

Waar komt de oranje kleur vandaan die de schilderijen Camping car en van life domineert?

Plaats de schilderijen Camping car en van life van deze collectie naast elkaar: dezelfde oranje band komt van het ene canvas naar het andere terug. Kijk hoe deze is aangebracht. Het is bijna wit net boven de horizon, en wordt vervolgens in stijgende lijn dikker tot een diep oker, zonder een wolk om het te verduisteren. Geen sprekend verloop: twee of drie duidelijke stroken, over elkaar heen gelegd als papierbanden. En waar een stam, een dak of een schouder door deze band heen loopt, kantelt de vorm in één keer naar zwart, zonder overgang. De oranje kleur van deze canvassen is geen kleur, het is een uur, gevangen net voordat het uitdooft.

Aan een muur gedraagt deze oranje massa zich als een tweede raam. Het geeft geen helderheid van de dag weer, het biedt er een andere, lagere, vlakke, die de koude witheid van een gang of een kamer op het noorden verwarmt. Daarom zijn deze werken bijzonder geschikt voor ruimtes die het natuurlijke licht vermijden. Geplaatst tegenover een lamp of een erker, winnen ze nog meer: de oranje tint begint te vibreren en het zwart van de uitsneden wordt dieper. Je hangt niet alleen een afbeelding op, je hangt een moment van de dag op.

Twee zwarte uitsneden voor de zonsondergang: waar zijn de gezichten gebleven?

Op bijna elk schilderij Camping car en van life zijn de figuren gereduceerd tot een zwart uitsnede: geen trekken, geen kleding, geen leeftijd. Kijk toch naar alles wat de contour doorlaat. Je leest de helling van een nek, de afstand tussen de schouders, een arm die langs het lichaam hangt, soms twee figuren die naast elkaar op een opstapje zitten, benen in de leegte. De binnenkant van de vorm blijft echter uniform zwart, zonder plooien. Deze twee figuren hebben geen gezicht omdat ze de jouwe kunnen zijn : de schilder heeft de houding van iemand die kijkt bewaard en alles verder uitgewist.

Deze bezuiniging heeft een direct gevolg als je met zulke beelden leeft. Een portret kijkt je aan en dicteert iemand aan je; een zwart vlak daarentegen laat ruimte vrij. Het oog rust er zonder tegengehouden te worden, en glijdt vervolgens naar de hemel, naar het voertuig, naar de boom. In een slaapkamer of een woonkamer voorkomt dit de zware aanwezigheid die een geschilderd gezicht produceert, vooral boven een bed of een bank. Deze canvas vertellen een scène zonder ooit te zeggen wie deze beleeft, en dat is precies wat ze de jaren door draaglijk maakt.

Is een neutrale muur nodig om zo'n zonsondergang op te hangen?

De vraag dringt snel op, want de schilderijen Campingcar en vanlife zijn niet subtiel: verzadigd oranje, diep zwart, soms een helder rood of blauw aan de zijkant van een busje. Hun kracht ligt echter in hun chromatische armoede. Slechts twee of drie waarden, duidelijk gescheiden, zonder sprekende overgangen. Een beeld dat op deze manier is opgebouwd, past bij muren van zand, klei, linnen of ruw hout, en verdraagt zelfs een donkere wand, waar de hemel er plotseling fel uitspringt. Weinig kleuren, maar verzadigd : dat is de regel die door deze hele collectie loopt.

Waar ze terughoudendheid vereisen, is tegenover een muur die al bedekt is met motieven. Een bloemenbehang of een bonte boekenkast concurreren met de zonsondergang en verzwakken deze. De goede nabijheid, hier, is leegte: een kaal paneel, een lage console, een hoge plant. Degenen die er meerdere bezitten, doen er goed aan om ze op dezelfde wand te groeperen in plaats van ze te verspreiden, want de herhaling van het oranje installeert uiteindelijk een uniek uur in de kamer, het uur van de avond. De muur is niet langer een muur en wordt een horizon.

Achter de schilderijen Campingcar en vanlife, welk land is te raden?

De parasolspar: waarom deze platte kroon?

Dezelfde boom komt terug in de schilderijen Campingcar en vanlife: een lange, kale stam, vaak schuin, en vervolgens een kroon die zich horizontaal spreidt, als een tafel op een enkele voet. Volg de tekening van deze boom op het canvas. Er groeit niets op de eerste twee derde van de stam; de naaldmassa begint pas heel hoog, wordt meteen plat, steekt aan één kant uit en wordt netjes afgekapt door de rand van de lijst. Het is een parasolspar, en de schilder gebruikt deze als een luifel: het busje staat bijna altijd in de schaduw die hij werpt. De boom van deze schilderijen is een halteboom.

Deze platte kroon levert een picturale dienst die weinig soorten bieden: ze sluit de bovenkant van het beeld af zonder het te blokkeren. Het oog glijdt eronder, naar de vurige horizon, en keert vervolgens terug naar het voertuig in zijn schaduw. Wanneer ze worden opgehangen, geven deze composities hetzelfde gevoel van beschutting: het oog wordt beschermd aan de bovenkant en vrij aan de onderkant. Deze framing onder de takken werkt opmerkelijk goed in een kamer met een laag plafond, waar het een diepte creëert die ontbrak, in plaats van de beschikbare ruimte nog verder te verkleinen.

Waarom roest de steen slechts aan één kant?

Tussen de sparren en de busjes van de schilderijen Campingcar en vanlife duiken metselwerk op dat roze kleurt: een gedrongen toren, een lage muur, een gevelpaneel. Let op welke kant de tint vandaan komt. Alleen de kant die naar de zon is gericht roest; de andere kant blijft grijs, bijna paars, en de grens tussen de twee is een scherpe rand, zonder de minste overgang. De steen ontvangt dus niet alleen het licht van de avond, maar stuurt het ook naar ons terug. De roze kleur van deze schilderijen is die van een muur die de hele dag in de zon heeft gelegen, nooit een fantasie van een kleurenpalet.

Deze roze tint heeft niets te maken met het zoete roze van kinderkamers: het is mineraal, stoffig, gedempt door de grijsheid van steen. Het verandert alles in een kamer, omdat het een brug slaat tussen de oranje kleur van de lucht en wat men al bezit - terra cotta, baksteen, verweerd leer, verweerd messing. Weinig muurkleuren zijn zo meegaand. Een interieur met koele, parelmoerachtige of blauwachtige tinten, vindt er zijn warmtepunt zonder dat er iets opnieuw geverfd of vervangen hoeft te worden.

Een Zuiden zonder drukte: wat de schilderijen Campingcar en buscamper echt laten zien

Geen drukbezochte stranden, geen gebouwen, geen file: de schilderijen Campingcar en buscamper houden de horizon leeg, met slechts een voertuig en twee zwarte silhouetten als bewoners. Deze leegte is een keuze, en ze raakt omdat ze een gedeeld herinnering oproept: die van de wegen in het zuiden voordat ze omringd werden door constructies, toen men stopte waar men wilde, onder een den, aan de ingang van een zandpad. Deze beelden tonen geen identificeerbare locatie, ze tonen een beschikbaarheid die de echte kustlijn steeds minder vaak biedt.

Op een muur werkt deze leegte als een ademhaling. De grote, effen stukken hemel rusten het oog in een interieur dat al vol zit met boeken, lijsten en objecten. Weinig onderwerpen zijn in staat om kleur toe te voegen zonder agitatie te veroorzaken. De kamers waar men echt stopt, halen er het meeste uit : een slaapkamer, een leeshoek, het einde van een gang. Het schilderij herhaalt daar precies wat men er zoekt, een plek waar haast niet regeert en waar men kan blijven.

Stop, halte, bivak: het ware onderwerp van de schilderijen Campingcar en buscamper

Omklapbaar dak: het teken dat de dag ten einde is

Kijk naar de bovenste lijn van de busjes in de schilderijen Campingcar en buscamper: deze is bijna altijd gebroken, aan één kant omhooggetrokken, schuin geopend. Het is een omklapbaar dak, en het wordt nooit anders geschilderd dan in uitgeklapte toestand. Rondom bevestigt alles hetzelfde: een zijdeur wijd open, een luifel uitgetrokken, twee stoelen op droog gras, een schaduw die van de wielen loopt en tot aan de rand van het schilderij reikt, en niemand achter de voorruit. Het voertuig komt niet aan, het staat al op zijn plaats. Een omklapbaar dak, dat is een avond die begint.

Deze tint is enorm belangrijk voor wie met het beeld leeft. De meeste onderwerpen op wielen - oldtimers, motorfietsen, zeilboten - worden in beweging geschilderd, gericht op een andere plek. Hier is alles stilgelegd: deuren open, lange schaduw, niemand achter het stuur. Deze collectie viert niet de reis, maar de halte, wat zijn effect in een huis volledig omkeert. Een afbeelding van vertrek geeft de drang om te vertrekken; een afbeelding van stilstand geeft de drang om te blijven. Het is een onderwerp van beweging dat, tegen alle verwachtingen in, een rustgevend object oplevert om 's avonds naar te kijken.

Waarom neemt de bus zo weinig ruimte in beslag in de schilderijen Campingcar en buscamper?

Meet het oppervlak dat het voertuig inneemt in een schilderij Campingcar en buscamper: zelden meer dan een vijfde van het schilderij, en bijna altijd in het onderste derde deel. Boven hem is er niets dan hemel. Aan weerszijden zijn er stammen die veel hoger zijn dan zijn dak. Voor hem een strook kaal land dat tot aan de rand van de lijst loopt. De bus dient dan als maatstaf: het is door zijn hoogte te vergelijken met de kroon van de den dat men de boom meet. Zonder hem zouden we niet weten dat deze dennen zo hoog zijn en deze horizon zo ver.

Concreet worden deze werken niet kleiner, in tegenstelling tot onderwerpen die hun lijst tot aan de randen verzadigen. Het oog komt binnen via het kleine voertuig, en dwaalt vervolgens vrij over de uitgestrekte, lege stranden van de lucht en de grond. Een canvas zo opgebouwd kan zowel van dichtbij als van veraf worden bekeken, vanaf de drempel van een kamer als vanaf een fauteuil. Het is het formaat van het reizende blik zelf : eerst herken je een bewoond detail, minuscuul, en dan word je je bewust van de hele ruimte die eromheen ligt en die nog moet worden doorlopen.

Kan men deze canvas's waarderen zonder ooit in een busje te hebben geslapen?

Het antwoord ligt in wat de werken 'Busje' en 'Van Life' daadwerkelijk laten zien: nooit een rollende salon, nooit apparatuur, nooit een gedetailleerd interieur. Alleen een stilstaand voertuig, een boom, een zonsondergang, twee zwarte uitsneden. Niets daarin vereist dat je een nacht op een rustplaats hebt doorgebracht. Wat deze canvas's in scène zetten, is het recht om overal te stoppen, en dit verlangen overstijgt ruimschoots de kring van degenen die een omgebouwd voertuig bezitten.

Men vindt ze dus zowel bij doorgewinterde reizigers als in kantoren, entrees of tienerkamers. Ze fungeren als een herinnering in plaats van als een souvenir. Iemand die deze collectie aanbiedt aan iemand die een vertrek voorbereidt, of aan iemand die dat niet doet, vertelt niet hetzelfde : in het ene geval is het een belofte, in het andere een dagelijkse ontsnapping aan de muur. Beide werken, omdat het onderwerp niet over een levensstijl spreekt, maar over een zeer gewone wens.

FAQ over de werken 'Busje' en 'Van Life'

Tot welke regio behoren deze dennen en rozenstenen?

Alles hier wijst op het zuiden: de zonnedennen met plat kroon, de stenen die roze worden, de slanke stammen van een dennenbos en dat schuine licht dat de zomer lang uitstrekt. De voertuigen staan geparkeerd in een droge vegetatie, nooit in mist of onder een lage, koude hemel. Als je fjorden, vochtige bossen of noorderlichten zoekt, dan is deze collectie niet de juiste: deze werken vertellen een verhaal over een zuidelijk oponthoud, tussen dennenbos, warme steen en zonsondergang.

Wat onderscheidt een beschilderd omgebouwd busje van een oldtimer?

Het verschil is meteen duidelijk. Een schilderij van een auto viert de mechanica: voertuig in driekwartprofiel, gepolijste carrosserie, vaak op een weg. Hier wordt het busje behandeld als een woning. Het staat stil, dak omhoog, gereduceerd tot een donkere massa, en het beslaat slechts een klein deel van het oppervlak. Het echte onderwerp is niet het voertuig, maar de plaats waar het is geparkeerd en het tijdstip. Daarom zijn deze werken ook aantrekkelijk voor degenen die de mechanica onbelangrijk vinden.

Hoe verklaart men het totale gebrek aan weg onder deze busjes?

Omdat de collectie de periode na de route schildert. Een weg zou een richting introduceren, een voor en een achter, en het blik ver wegduwen van de lijst. Door deze weg te verwijderen, maken deze beelden van het bivak een plaats en geen doortocht: zand, droog gras, dennennaalden, lange schaduw van een boom. Het is ook wat ze zo rustgevend maakt in huis, omdat er niets aan wijst dat je morgen weer vertrekt. Het voertuig lijkt er altijd al te hebben gestaan, onder zijn den, tegen de zonsondergang.