Obraz Lilii

O czym opowiada błękit w Obrazach Lilii

Dlaczego wazony w Obrazach Lilii są prawie zawsze niebieskie?

Spójrz na te obrazy Lys jeden po drugim: kwiat się różni, a pojemnik o wiele mniej. Głęboki błękit, żywy turkus, przezroczyste szkło, które przyjmuje kolor cienia wokół siebie — wazon niemal zawsze skręca w stronę błękitu. To nie jest zachcianka malarza. Biel płatków to wartość ekstremalna, prawie bez własnego koloru; położona na chłodnym błękicie od razu się ogrzewa, wydaje się kremowa, lekko złocista w kierunku gardła. Na tle brązowej lub zielonej doniczki wyblakłaby. Błękit jest tu narzędziem, nie ozdobą.

Zwyczaj pochodzi z daleka. Bukietów malowanych w północnych pracowniach ustawiano w gliniane donice błękitne i białe, naśladujące porcelanę z Chin, ponieważ kobalt był niemal jedynym pigmentem zdolnym do przetrwania wypalania w wysokiej temperaturze. Błękit więc nie był wyborem gustu: to co ceramika potrafiła robić i nic więcej. Po wiekach płótna dziedziczą to bez zastanowienia, a niebieski wazon nadal służy jako ciemne podłoże dla kwiatów, które same wznoszą się ku światłu.

Ta biel i ten błękit to te, których archanioł podawał Marii

Para dominująca obrazy Lilii – jasna biel, gęsty błękit – nie jest przypadkowością dekoracyjną. To duo Zwiastowania, powtarzane przez wieki: archanioł podaje białą lilię do kobiety odzianej w płaszcz błękitny, a ten błękit był wart więcej niż złoto, ponieważ mielono go z kamienia pochodzącego z daleka. Oko europejskie przez sześćset lat przyzwyczajone było do czytania tych dwóch kolorów razem. Kiedy powracają one dzisiaj w prostym bukiecie postawionym na stole, uroczystość pozostaje, nawet oderwana od swojej opowieści.

To wyjaśnia często odczuwane wrażenie podczas oglądania tych obrazów: one działają kojąco, choć nie są łagodne. Bukiet piwonii koi, bukiet lilii narzuca ciszę. Różnica tkwi w tym dziedzictwie, ale także w kształcie kwiatu, prostym, szeroko otwartym, skierowanym na osobę patrzącą jak bezpośrednie wezwanie. W przedpokoju lub nad konsolą takie bukiety tworzą strefę spokoju o lekko uroczystym charakterze: dominują one w pomieszczeniu bardziej niż je ogrzewają i bardzo dobrze prezentują się same na ścianie.

Na której ścianie powiesić te Obrazy Lilii, aby płatki rozbłysły?

Zależy to od ciemności, jaką już wnosi płótno: te obrazy Lilii mają własną noc, ponieważ tła są brązowe, granatowe lub wręcz czarne. Na jasnej ścianie ta mroczna masa wycina bardzo wyraźny prostokąt, a białe płatki wydają się rozbłyskiwać od wewnątrz: to najbardziej uderzający efekt. Na ciemnej ścianie, tło płótna zlewa się z obudową i pozostają tylko kwiaty, zawieszone w ciemności, co nadaje im tajemniczości, wręcz unoszenia się. Oba rozwiązania są dobre; po prostu nie opowiadają tej samej historii.

Granatowe tła i brązowe noce: skąd pochodzi biel Lilii?

Bez tych granatowych i czarnych tła, biały lilia by nie istniał

Powiedzmy to wprost: na jasnym tle te obrazy Lilii by nie istniały. Biały płatek to najjaśniejsza wartość, jaką dysponuje malarz ; umieszczony na bladym podłożu, zanika, staje się białym otworem w bieli. Brązowe odcienie, granaty i czernie z tej kolekcji nie są więc chwilowym nastrojem: to jedyne powierzchnie, na których biel może się ukształtować, pokazać swoje odcienie błękitu w zagłębieniach i jasne światło na zwróconych krawędziach płatków.

To lekcja starych martwych natur, malowanych na czerwonawych lub ciemnych podkładach, które pozostawiano oddychać wokół bukietu. Granat w szczególności nigdy nie jest neutralny : to przygaszony czerwony, uzupełniający zieleń łodyg, który pobudza liście bez naszej wiedzy. Po powieszeniu taka powierzchnia zachowuje się jak otwór wycięty w ścianie: wzrok wnika do środka zamiast poślizgiwać się po niej, a pomieszczenie wydaje się zyskać kilka centymetrów głębi od tej strony.

Te Obrazy Lilii malują dokładną godzinę, kiedy kwiat pachnie

Wieczór tak często powraca w tych obrazach Lilii, że można dostrzec w nich coś więcej niż tylko upodobanie do spokojnych atmosfer. Wysokie białe lilie dzwoniące jak trąby podwajają swój zapach o zmierzchu : blada, szeroko otwarta koronka służy jako punkt odniesienia dla ćm w nocy, a zapach nagle wzbija się do góry we wnętrzu zamkniętego pomieszczenia. Malowanie lilii o zmierzchu to malowanie jej w momencie największej aktywności, kiedy zajmuje całe pomieszczenie bez nawet patrzenia na nią.

Widać to po sposobie oświetlenia tych płócien. Światło nigdy nie pada prosto : ślizga się z boku, muska górę koronki, pozostawia połowę bukietu w brązowym półmroku. Zamknięte pąki pozostają prawie niewidoczne, sprowadzane do zielonych wrzecion, które można dostrzec tylko zbliżając się. Malarz nie próbuje pokazać wszystkiego: pokazuje to, co zmierzch pozwala zobaczyć, a cień robi resztę. To nadaje tym bukietom wygląd tak, jakby zostały uchwycone na chwilę, a nie ustawione.

Z drugiej strony, kilka Obrazów Lilii, w których światło przechodzi przez płatek

Nie wszystkie obrazy Lilii z tej kolekcji są nocne, i to właśnie uniemożliwia całości wpadnięcie w rutynę. Niektóre przechodzą na przeciwną stronę, ku pierwszym godzinom: jasno niebieskie światło wpada z boku, płatki stają się prawie przezroczyste, a szkło wazonie zaczyna się świecić zamiast pochłaniać. Lilie znakomicie tolerują to światło, ponieważ ich kwiat jest cienki, zbliżony do wosku, a promień przechodzi go na wylot zamiast zatrzymywać się na jego powierzchni.

Dla ściany różnica jest bardzo konkretna. Poranne obrazy wprowadzają świeżość i pasują do już jasnego pomieszczenia, kuchni, jadalni zwróconej na wschód. Wieczorne natomiast wymagają bardziej zacienionego miejsca, gdzie nie będą musiały walczyć z dużym oknem. Wiele osób kończy przez to kupując oba i rozkładając je w różnych pomieszczeniach: ta sama kolekcja daje wtedy dwie godziny dnia w jednym mieszkaniu, bez powtarzania się z jednego pokoju do drugiego.

Szczegóły płatków, czyli jak czytać Obraz Lilii z bliska

Skąd biorą się te ciemne punkty rozsiane na płatkach Obrazów Lilii?

To szczegół, który najbardziej zaskakuje, gdy zbliżysz się do obrazu różowej lilii lub kremowej: płatki są naznaczone małymi ciemnymi punktami, czasami drobnymi wypustkami, jak deszcz plam wychodzących z gardzieli. Nic tu nie jest przypadkowe. Te kropki to przewodniki nektaru : wyznaczają ścieżkę, którą owad podąża do podstawy kwiatu, gdzie znajduje się cukier. Kwiat ma wydrukowaną na sobie instrukcję obsługi, a malarz ją odtwarza plama po plamie.

Te lilie w kropki nie są zresztą takie same jak duże białe lilie o jednolitej powierzchni. Pochodzą one z gatunków pochodzących z Japonii, które przybyły do Europy w XIX wieku, a następnie zostały skrzyżowane, aby uzyskać te odmiany różowe i kremowe z ciemną gardzielą. Kolekcja wydaje się wtedy zawahać między dwoma światami: z jednej strony biały i gładki kwiat, niemal ikoniczny, z drugiej kwiat mięsisty, plamisty, wyraźnie pochodzący z innej krainy. Oba znajdują się w tych samych niebieskich wazach, a to sąsiedztwo stanowi dużą część przyjemności, jaką sprawia całość.

Włoski, które florysti obcinają i które obrazy te zachowują

Spójrz na środek Obrazu Lilii: sześć długich włosków wystaje z płatków kielicha, wygiętych, pokrytych czerwoną pyłem, a pręcik jest jeszcze dłuższy i go przewyższa. W prawdziwym bukiecie te włoski są niemal zawsze usuwane zaraz po zakupie, ponieważ pyłek nieodwracalnie plami obrus lub rękaw. Malarze natomiast zachowują je systematycznie. Powód jest prosty: ta pomarańczowo-czerwona barwa stanowi jedyną ciepłą nutę w obrazie złożonym z bieli, błękitów i zieleni. Usuń ją, a cała całość staje się chłodniejsza.

Ten malutki punkt koloru odgrywa ogromną rolę na ścianie. Daje oku konkretne miejsce do zatrzymania, zapobiega zmniejszeniu bukietu do bladej masy, gdy patrzy się na niego z daleka i dyskretnie przypomina granatową lub brązową tło, co łączy obraz. To również to, co oddziela namalowany kwiat od sfotografowanego: malarz celowo zachowuje to, czego florysta usuwa, ponieważ tworzy obraz, a nie bukiet przeznaczony do trwania osiem dni na stole.

Pionowość, oto co Obrazy Lilii narzucają ścianie

Rzuca się w oczy, gdy ustawisz te obrazy Lilii obok siebie: wszystko rośnie do góry. Łodygi są proste i sztywne, liście przylegają wzdłuż łodygi jak ostrza, kwiaty otwierają się na górze, a niedomykający się pączek często przedłuża linię o jeden stopień. Żaden inny odcięty kwiat nie stoi w ten sposób. Konsekwencje są bardzo konkretne : te obrazy pracują w pionie, wydłużają wąską ścianę, dobrze pasują między dwoma drzwiami, nad oparciem krzesła lub w klatce schodowej.

FAQ dotyczące obrazów z liliami

Czy lilie na tych obrazach mają związek z kwiatem lilii herbowej Francji?

Prawie wcale, i jest to widoczne gołym okiem. Królewski emblemat to trójdzielny, płaski i symetryczny motyw, który większość specjalistów przypisuje schematyzowanemu irysowi błotnemu, a nie prawdziwej lilii. Kwiaty na tych płótnach to Lilium: sześć szeroko otwartych płatków w kształcie gwiazdy, sześć wystających pręcików, głęboki gardło i czasami kropkowate. Nic wspólnego z herbem. Kto szuka odniesienia heraldycznego będzie rozczarowany; kto lubi kwiaty cięte, będzie zachwycony.

Co bukiet lilii wnosi, czego nie wnosi bukiet róż czy piwonii?

Kierunek. Róża i piwonia tworzą okrągłe masy bez kierunku, które delikatnie wypełniają ramę. Lili natomiast to architektura: pionowa łodyga, liście w kształcie ostrzy, otwarta korona skierowana do Ciebie. Obraz zyskuje napięcie, co traci zaokrąglenia. Dodaj biel, tę mleczną i jasną biel, której róża nie osiągnie i która służy jako źródło światła na ciemnym płótnie. Wybieramy te bukiety, gdy chcemy obecności, a nie łagodności.

Biały lilia przywodzi na myśl wieńce pogrzebowe: czy te obrazy nie są smutne?

Zaniepokojenie jest powszechne we Francji, gdzie biała lilia nadal kojarzona jest z kompozycjami żniwnymi. Te płótna rozładowują to na dwa sposoby. Po pierwsze przez pojemnik: są to naczynia domowe, niebieskie lub szklane, postawione na stole, a nie wieńce. Po drugie przez kolor: turkus, róż z kropeczkami, granat i ciepłe kremy przesuwają całość w stronę intymności. Pozostaje spokój i pewna uroczystość, a nie smutek.