Tabel Camélia

Ivoor, roze en bordeaux: het kleurenpalet van de Tableau Camélia's

Hoe plaatsen de Tableau Camélia's wit en bordeaux op dezelfde tak?

Op verschillende Tableau Camélia's draagt eenzelfde tak witte en bordeauxrode bloemen, en soms, daartussen, een witte bloemblaadje met een rode streep. Kijk naar de streep: hij begrenst het bloemblaadje niet, hij komt uit het hart en stijgt op, nooit hetzelfde van de ene bloem naar de andere. Dit is geen fantasie van de schilder. De camelia strekt zich vanzelf uit, een gemuteerde tak is voldoende om een variëteit te stichten, en de kwekers in de provincie Nantes hebben een handel opgebouwd op deze grillen. De schilderijen bewaren het toeval: twee kleuren op één tak, zonder dat er een overheerst.

Deze rozen gradaties van karmozijnrood naar crème: het kenmerk van de Tableau Camélia's

Geen enkele roze is puur in de Tableau Camélia's: hij vervaagt naar het centrum, mengt zich met crème aan de rand van de bloemblaadjes, of laadt zich met karmozijnrood aan de onderkant van een vouw. Nergens stopt een tint plotseling, er is geen lijn tussen twee tonen, slechts een overgang. Dit gamma komt van de soorten afkomstig van Camellia japonica, waarvan Europese kwekers een eeuw lang de perfecte roze gradiënt hebben gezocht. Op het schilderij is het effect onmiddellijk zichtbaar: de bloemblaadje lijkt van binnenuit verlicht, en deze continue gradiënt dient als kleur.

Wat hebben gouden randen te maken met de Tableau Camélia's?

De gouden randen die bepaalde bloemblaadjes omlijsten, nooit allemaal en nooit helemaal rond, en de gemarmerde achtergronden amandalgroen hebben niets met de botanica te maken: geen camelia omlijst zijn bloemblaadjes met goud. Ze komen van de decoratie. De bloem reisde eerst op de gepolijste panelen en de schermen uit het Verre Oosten, waar ze zich al aftekenden tegen een effen achtergrond met gouden accenten. De Tableau Camélia's nemen deze conventie over: dit is geen plantenplaat, het is een ornament, en de gouden lijn kondigt dit al bij de eerste blik aan.

Deze afstamming heeft een zeer concreet gevolg voor een muur. Een marmerachtige achtergrond, in tegenstelling tot een witte achtergrond, duwt het doek niet weg: het sluit het af, maakt het dicht en brengt de lichte bloemknoppen naar voren. De amandell groene kleur, zachter dan het gebladerte, dient als buffer tussen de bloemen en de muur. Daarom passen deze schilderijen net zo goed boven een smalle console als in een donkere gang, waar een compositie op een lichte achtergrond zou drijven zonder bevestiging.

Gelakt gebladerte en kronkelende tak: het geraamte van de Camelia schilderijen

Waar komt dit verniste, bijna zwarte gebladerte van de Camelia schilderijen vandaan?

Het eerste element dat het oog registreert in de Camelia schilderijen is niet een bloem, maar een groen: diep, bijna zwart in de holtes, met lichtflitsen die op het oppervlak van de bladeren liggen als op gewaxt leer. Kijk naar de rand van een blad, hij is netjes, iets getand, en de centrale nervatuur groeft een vouw erin. Niets zachts of doorschijnends, niets van een lenteachtig gebladerte. Dit dikke, verniste gebladerte behoort tot een struik die het hele jaar groen blijft, en het doek behandelt het als leer.

Deze groen is geen opvulling: het doet al het werk. Omdat het op sommige plaatsen donker en mat is, en elders glanzend, geeft het de witte en roze tinten een waarde die ze nooit zouden hebben op een lichte achtergrond. Dit maakt het ook mogelijk dat deze doeken op een bleke muur staan zonder erin op te lossen, wat vaak gebeurt met florale patronen. Wanneer ze tegen een raam hangen, volgen ze het daglicht: het gebladerte wordt 's ochtends donkerder en 's avonds verlicht.

Waarom laten de Camelia schilderijen een tak zien en nooit een boeket?

In de Camelia schilderijen vindt men geen vaas, geen bos, geen gebonden boeket: altijd een tak, vaak kronkelend, die diagonaal omhoog loopt en uit het frame komt. De reden ligt in de bloem zelf. Wanneer ze wordt gesneden, blijft ze niet staan : de stengel is kort, houtachtig, en de bloemblaadjes verwelken in een paar uur. In Japan zet men de camelia niet in water, men plaatst de bloem alleen op een snijplank, of men bewaart de hele tak. Het schilderen van de levende tak is de enige eerlijke manier om dit plant te representeren.

Deze botanische beperking produceert een zeer herkenbare compositie: een opwaartse lijn, een bewust aangenomen onevenwichtigheid, brede leegtes waar de tak niet loopt. Het oog volgt de tak in plaats van rond een centrum te draaien, zoals het zou doen voor een boeket. Op een muur verandert dit de manier waarop ze worden geïnstalleerd: deze schilderijen ondersteunen verticale, smalle formaten, die de meeste florale onderwerpen ontmoedigen, en ze doen zich graag zonder een perfecte centrering.

Drie leeftijden op dezelfde tak: geschubde knoppen, halfgeopende bloemknoppen, volle rozetten

Kijk naar een tak in de Camelia schilderijen: hij draagt bijna altijd drie staten tegelijk, ronde, harde knoppen die nog steeds strak in hun schubben zitten, halfgeopende bloemen en volledig uitgebloeide bloemknoppen. Dat is precies wat de plant doet. De camelia opent niet in één keer zijn bloemen: de knoppen vormen zich al de vorige zomer en openen zich één voor één gedurende weken, soms maanden. De tak vertelt dus een duur, geen moment.

De open bloemen hebben een verontrustende regelmaat: de bloemblaadjes overlappen elkaar in een spiraal, gerangschikt als dakpannen, tot ze een bijna geometrische rozet vormen. Dit is geen uitvinding van de schilder, maar het resultaat van twee eeuwen selectie, kwekers hebben gezocht naar de zogenaamde dubbele bloem, met verborgen meeldraden en een perfect cirkelvormige rand. Voor wie deze schilderijen ophangt, is de consequentie eenvoudig: het patroon is bloemig, maar de volgorde is die van een geconstrueerde figuur, wat verklaart dat het nooit rommelig aan de muur is.

Winterbloei: wat de Camelia schilderijen aan de kou en de Atlantische Oceaan te danken hebben

Welke seizoen past bij deze lage, koude helderheid van de Camelia schilderijen?

Het licht van de Camelia schilderijen is nooit dat van een zomer: geen helder geel, geen korte schaduw, geen dat tere groen van nieuw blad. Het is een lage en gelijkmatige helderheid, bijna koud, die de witte tinten heel wit en de bordeaux tinten heel dof laat lijken. Het komt overeen met het echte seizoen van de plant. De camelia bloeit van december tot april, wanneer de struiken kaal zijn en het licht de muren raakt. Deze doeken dragen een winter, en dat is wat ze onderscheidt van alle andere bloeiende afbeeldingen.

Dat valt meteen op in een kamer. Een schilderij van pioenen of zonnebloemen verwarmt, roept goud op, benadrukt het idee van vol zonlicht. Hier is dat niet het geval: de bloemen zijn overvloedig maar de temperatuur van het beeld blijft laag, waardoor je royale hoeveelheden groen in een al lichte kamer kunt plaatsen zonder het te verzwaren. Daarom passen deze schilderijen ook goed bij grijstinten, gebroken wit en donker houtwerk, in plaats van oker en terra cotta.

Een intacte bloemkroon, geen enkel bruin petal: de regel van de Camelia schilderijen

Geen gekreukelde bloem, geen bruin petal, geen teruggetrokken rand: in de Camelia schilderijen worden de bloemkroongen aan hun exacte openingspunt vastgelegd. Ook hier volgt de verf de plant. De camelia valt niet petal voor petal af zoals een roos; de bloem valt als een geheel, nog perfect, aan de voet van de struik. Er is dus praktisch geen tussentoestand om weer te geven: of ze is intact, of ze ligt op de grond. Het is een bloem zonder zichtbare achteruitgang, en dat verandert alles wat je ervan kunt schilderen.

Dat is te zien aan het detail: onder de open bloemkroonen, geen bezaaide grond, geen gevallen petal, terwijl dat precies zo is hoe de plant eindigt. De schilder stopt de scène eerder. Je kijkt dus naar een bloem op zijn top, vol, ordelijk, zonder een bruine punt. In Japan riep deze val als geheel een plotseling einde op; in Europa hebben we alleen de perfectie onthouden. Op een muur blijft er van al dit een gevoel van stilstand van de tijd over, heel anders dan de melancholie van verwelkte boeketten.

Tot wie spreekt deze heldere roos die op een diepgroene achtergrond rust?

Voor de Camelia schilderijen scheiden zich twee blikken. Wat daar geschilderd is, een houtachtige tak, harde bladeren, een brede bloemkroon die duidelijk zichtbaar is, is veel waard als een herinnering uit het huis : de camelia vormt hele hagen langs de Atlantische kust, in Bretagne, in het Pays Nantais, in het Baskische land, in Galicië, tot in het noorden van Portugal. Zij herkennen de struik uit de tuin van hun grootouders. Voor anderen blijft de bloem naamloos : een vorm, zeer regelmatig, en niets meer.

Deze dubbele lezing is nuttig bij het kiezen waar je deze doeken kunt ophangen. Aangeboden aan iemand van de Atlantische kust, raken ze een zeer persoonlijk gevoel aan, dat van een kinderjardijn dat in februari bloeide. Geplaatst bij iemand die de plant niet kent, functioneren ze in eerste instantie als een figuur: een heldere roos op een diepgroene achtergrond. In beide gevallen komt het effect voort uit hetzelfde evenwicht tussen de overvloed van de bloemen en de terughoudendheid van het kleurenpalet, en dat is wat de collectie bij elkaar houdt.

Veelgestelde vragen over camelia schilderijen

Zijn deze gewaxte bladeren echt van een theestruik?

Bijna. De op deze schilderijen geschilderde camelia is de Camellia japonica, en de plant waarvan thee wordt gemaakt is de Camellia sinensis: twee soorten uit hetzelfde geslacht, met hetzelfde leerachtige, dikke en glanzende blad. Daarom komt deze donkergroene kleur overal in de collectie terug, ongeacht het seizoen. Het verschil zit in de bloem: klein en wit bij de theestruik, groot en vol bij de tuin camelia, die hier te zien is.

Wat brengt een collectie camelia's niet dat een collectie rozen of pioenen niet brengt?

Drie zichtbare elementen. Ten eerste een wintergroen, dik en donker gebladerte, waar rozen en pioenen heldere, uitgesneden bladeren bieden: de collectie is dus meer contrastrijk. Vervolgens een ordentelijke bloemkroon, met bloemblaadjes in spiraalvorm gerangschikt, wanneer de pioen rood uitloopt en de roos zich ongeordend opent. Tenslotte het ontbreken van parfum en geleidelijke verwelking, wat deze beelden een ietwat onwerkelijke scherpte geeft. We verkrijgen florale overvloed zonder enige slapheid.

Wit domineert veel van deze camelia's: betekent dit iets?

Ja, en het is oud. In de bloementaal van de negentiende eeuw drukte de witte camelia een onverklaarde bewondering uit, een discrete constance, vandaar zijn succes in de roman en in de opera. Bordeaux daarentegen stond voor vurige passie. Een tak die beide draagt, zoals we hier zien, verenigt beide boodschappen op dezelfde tak. Dit is een nuance die weinig bloemen toelaten, en het verklaart waarom deze schilderijen vaak worden gekozen als cadeau.