Draken Schilderij

Waarom vliegen de Draakentableaus van deze collectie zonder de minste vleugel?

Geen vleugels op deze doeken: hoe blijven deze draken in de lucht?

Voor deze Draakentableaus zoekt het oog eerst twee grote vleugels die opgevouwen zijn, en vindt niets. Het wezen beweegt zich door golven, het lichaam gespannen als een lint in een stroom. Dit ontbreken is geen vergeten: de Oost-Aziatische draak slaat niet met zijn vleugels, hij zwemt in de lucht, gedragen door wolken en regen waar hij de meester van is. Chinese en Japanse schilders toonden hem altijd zo, een lang lichaam zonder zichtbare steun, om een wezen te zeggen dat zowel tot de hemel als tot de rivieren behoort. Aan een muur verandert dit alles: niets weegt, niets valt, de vorm zweeft.

Kom dichterbij en het inventaris begint: de hoorns zijn die van een hert, de snuit lijkt op die van een kameel, de nek is die van een slang, de schubben komen van de karper en de klauw van de adelaar. Niets op deze doeken behoort tot één enkel wezen. Oost-Aziatische schilders gaven dit recept door, en het schilderen van een draak betekende het samenvoegen van zes echte dieren. Daar komt dit silhouet vandaan dat geen enkel oog herkent en dat iedereen begrijpt. Het meest verrassende is dat het geheel in één beweging stroomt: tussen de poot en de snuit verschijnt geen naad.

De grote lus, het visuele kenmerk van de Draakentableaus

Van kamer tot kamer keert de collectie Dragon Tafels terug naar hetzelfde figuur: een lichaam dat zich over zichzelf opvouwt en de compositie in een ring sluit. Deze lus komt van rollen en porselein borden, waar het beest in een cirkel moest passen of zich eromheen moest wikkelen; de beperking is een manier van schilderen geworden. Het resultaat is een gesloten compositie : de blik komt binnen via het hoofd, volgt de ruggengraat en keert terug, zonder ooit de lijst te verlaten. Ophangen alleen boven een laag meubelstuk, verzacht deze lus een muur in plaats van hem opzij te trekken.

Dit rode punt in het oog, waarom bewaarden de schilders het voor het einde?

Op deze Dragon Tafels die gedomineerd worden door grijs, ivoor of blauw, keert slechts één karmozijnrode noot terug: de pupil. De Chinese schilderkunst heeft er een serieuze zaak van gemaakt. Een zeer oude legende vertelt dat een schilder weigerde de ogen van de draken op zijn muur te plaatsen, uit angst dat ze weg zouden vliegen; de dag dat hij bezweek, vlogen er twee weg in de storm. Het plaatsen van de pupil was het geven van leven. Dit verklaart waarom het oog hier alle warmte van het palet concentreert en gezien wordt voordat de ruggengraat: in een kamer is dit rode punt de enige plek waar de doek je aankijkt.

Veel mist, een inktrug: hoe worden de Dragon Tafels geschilderd?

Waar komt dit wit vandaan dat de staart van de Dragon Tafels opslokt?

Op deze Dragon Tafels eindigt de staart zelden ergens: hij lost op in het wit, en de lichte vlakken nemen vaak meer ruimte in dan het beest zelf. Dit onevenwicht is opzettelijk. De schilderkunst van Oost-Azië behandelt leegte als een materiaal: de ruimte die door de penseel wordt achtergelaten wordt wolk, mist, nevel. Een Chinees spreekwoord zegt over de goddelijke draak dat men zijn hoofd ziet, maar nooit zijn staart; daarom moet de mist een deel van het lichaam opeten zodat het wezen geloofwaardig blijft. Ivoor is geen lege achtergrond, het is de hemel. Thuis ademen deze doeken en ondersteunen ze een muur die al bezet is.

Kan men een hele ruggengraat schilderen zonder de penseel één keer op te heffen?

Wat deze Dragon Tafels rechtop houdt, is een lijn: hij wordt dikker bij de schouder, wordt dunner naar de staart, breekt abrupt bij de klauwen. De inktpenseel vergeeft niets, men gaat niet terug op een geplaatste lijn, men corrigeert hem niet. Uit deze eis komt de oude verwantschap tussen het schilderen van een draak en het kalligraferen: dezelfde pols, dezelfde ingehouden ademhaling, dezelfde snelheid. De variabele dikte van de lijn vertelt het gebaar dat hem heeft geproduceerd, en die informatie is niet te imiteren. Van veraf leest men een silhouet; van dichtbij volgt men de loop van de penseel.

Dit maakt de werken ook aangenaam om van dichtbij te bekijken. Een gladde afbeelding kijkt men één keer aan; een levende lijn behoudt zijn onvolkomenheden, een trilling, een droog punt, een inktopname vetter aan de ingang van de curve. Men keert er langs terug en vindt er elke keer een detail meer, een slecht gesloten schub, een haar van de manen dat alleen vertrokken is. Het is een muur die zich herleest in plaats van een muur die men één keer goed doorkruist.

Van veraf lijken deze Dragon Tafels op een geborduurd embleem

Een zwarte rand omsluit elke vorm, kleurvlakken vullen het interieur, er komt geen schaduw om het volume uit te houwen: deze Dragon Tafels werken als de gedrukte beelden van Azië. Deze manier komt van de prenten en geborduurde stoffen, waar het wezen leesbaar moest blijven op afstand, op een banner of een hofrok. De draak is een motief voordat hij een dier is. De lezing vindt plaats in één seconde, zelfs vanaf het andere uiteinde van een gang, en het werk behoudt al zijn aanwezigheid op een muur die men slechts langs loopt.

Bewolkte roze, turquoise, goud: waarom branden de Dragon Tafels hier nooit?

Geen vlam komt uit deze bekken, en het palet bevestigt dit

Zoek naar de vlam op deze doeken: er is er niet één. In plaats daarvan zijn er diepe blauwtinten, grijzen van regen, rozen van zonsondergang, witte schuim. De collectie Dragon schilderijen volgt de oosterse versie van het beest, dat geen vuur spuwt maar regeert over de wateren en de buien : het leeft in rivieren en zeeën, stijgt op naar de hemel om de storm mee te voeren, en daalt dan af als regen. Zijn palet is daarom dat van water en wolken. Een concreet gevolg: deze doeken koelen een kamer af in plaats van te verwarmen, en passen even goed in een slaapkamer als langs een donkere gang.

Deze waterachtige link legt een tweede kenmerk uit. De wezens bewegen bijna altijd te midden van kronkelende, lintachtige en schuimbanden die om hen heen draaien; dit zijn geen versieringen die achteraf worden toegevoegd, maar de wolken en golven waaruit het beest voortkomt. Ze geven de composities hun draaiende beweging, die van een spiraal in plaats van een rechte lijn. Ze verklaren ook waarom deze doeken zo goed passen bij blauwtinten die al in een kamer aanwezig zijn, lichte gordijnen, een natte kamer, een licht gestreepte stof.

Dit goud met hoorns en manen in de Dragon schilderijen: een voorrecht van een keizer

Kijk waar het goud zich bevindt: op de hoorns, de manen, de rand van de schubben, nergens anders. Op deze Dragon schilderijen neemt het precies de plaats in die het had in de Chinese keizerlijke zijden: de gouden draak met vijf klauwen was alleen voor de keizer, en het dragen ervan zonder toestemming kostte veel. De vergulding vertelt dus een rang, geen versiering. Het effect op een muur is onmiddellijk: het is het enige gebied dat varieert met het daglicht, helder 's ochtends, bijna bruin 's avonds, waardoor het lijkt alsof het wezen van humeur verandert, afhankelijk van het tijdstip.

Het rood volgt dezelfde logica. Het komt nooit in brede vlakken voor, maar in dichte stipjes, op het oog, op de tong, op de lijn van een hoorn. Tijdens Chinese feesten houdt het robijnrood het ongeluk op afstand, en de papieren draak die tijdens het Nieuwjaar door de straten trekt, is erdoor doordrenkt. Overgebracht op deze doeken, behoudt dit rood zijn rol: het signaleert waar het beest leeft. Eén vlek alleen is genoeg om een akkoord van grijs en blauw te wekken dat anders wijs zou blijven.

Deze oranje en blauwe schubben, een herinnering aan een karper?

Het afwisselen van een warm oranje en een koud blauw op de rug van de wezens is niet willekeurig, en het is een van de meest voorkomende akkoorden in deze Dragon schilderijen. Het komt van de vis: een Chinese legende wil dat de karper die de rivier opzwemt en de Drakenpoort oversteekt, verandert in een draak. Schilders hebben de karperschaal, zijn reflecties, zijn dubbele kleur behouden. De draak is dus een vis die succesvol is, en deze doeken vertellen over beloond succes evenals over het wonderbaarlijke, waardoor ze zich graag in een kantoor of werkruimte bevinden.

Veelgestelde vragen over de draken schilderijen

Een draak in een slaapkamer ophangen, is dat niet een te beklemmende aanwezigheid?

Niets in deze doeken probeert te beangstigen: de lichamen zijn op elkaar opgerold, de bekken zijn gesloten of bijna glimlachend, de kleuren neigen naar roze en lichtblauw. Het is trouw aan de oorsprong van het onderwerp. In Oost-Azië is de draak niet de vijand van de held, maar een bewaker: hij brengt de regen, waakt over de drempels en over de daken van huizen. Ophangen in de buurt van een bed, vervult hij precies die rol, die van een aanwezigheid die waakt.

Wat onderscheidt deze golvende draken van de gevleugelde draak uit Europese legendes?

Bijna alles scheidt ze. De westerse draak is een massief vleermuisachtig reptiel, liggend op een schat en beloofd aan de lanssteek van een ridder. Die van deze doeken heeft geen vleugels, hij zwemt in de wolken, commandeert de regen en wordt als welwillend beschouwd. Het verschil is meteen duidelijk: aan de ene kant een massa en een diagonale strijd, aan de andere kant een lange golf die doet denken aan een arabesk. Deze schilderijen bieden een curve, nooit een veldslag.

Moet je van fantastisch imaginair houden om met een draak aan de muur te leven?

Nee, en dat is vaak wat verrast. Voordat het een wezen is, is de draak hier een lijn: een continue arabesk, nicht van de kalligrafische gebaar, de traditionele Japanse tatoeage en de zijdestiksel. Veel mensen die fantasierijke verhalen onverschillig laten, hangen deze doeken om die reden alleen. Daarbij zijn er de liefhebbers van prenten, de nieuwsgierigen naar Oost-Azië, en degenen die in het jaar van de Draak zijn geboren, die er iets anders in lezen: een teken.