Dia de los Muertos Schilderij

Oranje, turquoise en goud: het kleurenpalet van de Dia de los Muertos schilderijen heeft een precieze oorsprong

Dat oranje dat de schedels kroont, is dat van de cempasúchil op de altaren

Let op wat de Dia de los Muertos schilderijen domineren: een dicht, enigszins rood oranje, nooit pastel. Het blijft niet op de achtergrond. Het vormt de kransen op de hoofden, vult de oogkassen met strakke bloemblaadjes, valt als een guirlande langs de schouders en de randen van de hoed. Dit oranje komt van een heel echt bloem: de cempasúchil, de goudsbloem van de Mexicaanse markten, die in november in bundels op de altaren worden gestapeld en van de tombe tot de drempel worden geplukt om de overledenen te begeleiden. Op deze doeken doet het wat de bloem buiten doet: het trekt de aandacht, en leidt deze vervolgens naar het gezicht.

De turquoise van de bloemrijke schedels is geen fantasie van een schilder

Op de Dia de los Muertos schilderijen blijft het blauwgroen niet alleen op de achtergrond: het komt in de vorm van schubben, bloemblaadjes, kringen rond de oogkassen, direct op het bot, in kleine, naast elkaar geplaatste streepjes die een mozaïek nabootsen. Deze combinatie is zeer oud: lang voordat de huidige feestdagen bestonden, assembleerden Mixteekse zilversmeden schedels bedekt met duizenden turquoise scherven, een steen die als kostbaarder werd beschouwd dan goud. Een voorhoofd dat wordt geschilderd en vandaag bedekt is met dit blauwgroen, herhaalt de gebaar zonder het te zeggen, en dat is waar de ernst van deze lachende gezichten vandaan komt.

Paars tegen goud, blauw tegen geel: de Dia de los Muertos schilderijen komen in paren tegenover elkaar

Een detail valt op zodra je meerdere Dia de los Muertos schilderijen op een rij zet: de kleuren lopen in paren, en in tegengestelde tinten. Een paarse rand omlijst een gouden voorhoofd, een blauwzwarte achtergrond laat een gele lint trillen, de turquoise van een oogkas reageert op het oranje van het aangrenzende bloemblad. Niets is hier gratuit: het is de erfenis van de papel picado, die girlanden van cellofaanpapier met uitgesneden patronen die boven de tafels in november worden gespannen, en de alfeñique snoepjes die met gekleurde suiker zijn geglaceerd. Ophangen aan een lichte muur, doen deze paren hetzelfde werk als een gespannen guirlande: ze liven de hele kamer op.

De hoed, waaier en sieraden van de Dia de los Muertos schilderijen komen rechtstreeks uit een satire.

De grote, bloemrijke hoed van deze schedels komt uit een krantenkarikatuur.

Bijna alle Dia de los Muertos schilderijen bevatten hetzelfde accessoire: een grote, zachtrandige hoed, zo breed dat hij soms over de rand uitsteekt, bedekt met rozen, veren en linten, schuin op één slaap. Het komt niet uit enige landelijke folklore. Het is geboren in het begin van de twintigste eeuw op goedkoop krantenpapier, onder de gravure van José Guadalupe Posada, die een schedel bedekt met de laatste Europese mode om te spotten met Mexicaanse vrouwen die hun oorsprong verloochenen. Wat deze doeken op de schedel plaatsen, is een spot die een symbool is geworden.

Waaier open en zilveren hangers: deze schedels dragen de garderobe van de Belle Époque.

Waaier uitgevouwen aan het uiteinde van bottenvingers met handschoenen, ronde zilveren hangers die het licht vangen, hoge kraag, jurk die draait: de Dia de los Muertos schilderijen lenen de garderobe van de salons van het Porfiriat, dat einde van de negentiende eeuw in Mexico gericht op Parijs. Het woord catrín duidde de netjes geklede elegante man aan; La Catrina is de uitgemergelde versie. Het metaal dat met zoveel zorg is beschilderd, komt niet voort uit toeval: het zilver dat in Taxco wordt bewerkt is het gebruikelijke materiaal van Mexicaans sieraden. Vandaar deze figuren gekleed om te verschijnen, en niet teruggekeerd uit een graf.

In welke kamer vinden deze Dia de los Muertos schilderijen in galakleding hun plaats?

Van dichtbij bezien zijn de Dia de los Muertos schilderijen portretten van optreden : het gezicht neemt het grootste deel van het doek in beslag, de blik is op ooghoogte, en de versiering wordt behandeld met de zorg die vroeger aan hofportretten werd besteed. Dit maakt ze verrassend geschikt voor een entree, een gang of een kleedkamer, waar je jezelf bekijkt voordat je weggaat: de geschilderde versiering komt overeen met die waar je op het punt staat aan te trekken. Een geklede figuur die je op de drempel verwelkomt is beter dan een gepolijst landschap.

Waarom laten de Dia de los Muertos schilderijen geschminkte gezichten zien in plaats van skeletten?

Onder de beschilderde schedel, is het oog nog steeds levend.

Het doorslaggevende detail van de Dia de los Muertos schilderijen is weinig: onder de beschilderde schedel is het oog levend. De make-up stopt bij de oogleden, de huid is nog zichtbaar bij de slapen, de lippen zijn genaaid met zwarte lijnen en blijven lippen. Het zijn personen die voor één nacht zijn opgemaakt, geen lijk. De gewoonte is ook recent: gezichtsgrimage is verspreid in de twintigste eeuw, en dan met de grote stedelijke parades, terwijl de huiselijke altaars veel ouder zijn. Je hangt dus portretten op, met alle aanwezigheid die een portret aan een kamer geeft.

Geen zandloper noch kaars: wat deze Dia de los Muertos schilderijen niet van vanitas afweet.

Een in Europa geschilderde schedel wordt vergezeld van een zandloper, een kaars die rookt en doffe bruinen: hij predikt. De Dia de los Muertos schilderijen doen het omgekeerde, en dat is al te zien voordat je weet waarom. De schedel is frontaal, gekroond, bloemrijk, vaak vrolijk, behandeld in heldere kleuren zonder morbide schaduw. Het verschil is cultureel: aan de ene kant een waarschuwing aan de levende, aan de andere een jaarlijks bezoek dat je voorbereidt met bloemen, muziek en gerechten. Thuis weegt het verschil zwaar: deze doeken brengen geen plechtigheid in een kamer.

De donkere achtergronden van de Dia de los Muertos schilderijen doen denken aan een wake in een begraafplaats.

Waarom steken deze stralende figuren zo vaak af tegen een diepe achtergrond? Omdat het feest 's nachts plaatsvindt. Families brengen de nacht van 1 tot en met 2 november door tussen de graven, bij het licht van de veladoras, die kleine kaarsen in gekleurde lantaarns, waarvan de vlam de oranje kleur van de bloemen doet oplaaien en de rest in duisternis laat. Dia de los Muertos schilderijen nemen dit delen over: verzadigde kleuren in het midden, duisternis eromheen. In een zwak verlichte woonkamer, of onder een gerichte lamp, blijven ze precies functioneren als een wake.

Veelgestelde vragen over dia schilderijen van de doden

Zijn deze versierde Catrinas altijd nog figuren van vrouwen?

Bijna altijd, en dat is meteen duidelijk: hoog opgetrokken haar, oorbellen, kantkraag, bloemenhoed. De taal speelt hier een grote rol, de dood wordt 'la muerte' in het vrouwelijk gezegd, met vertrouwde bijnamen zoals 'la Flaca' of 'la Catrina'. Deze laatste is geboren uit een karikatuur van een handelaarster die zich een Spaanse dame voorstelde, dus van een vrouw van meet af aan. Er bestaan enkele mannelijke gezichten met hoed op deze doeken, maar ze blijven zeldzaam.

Lopen deze bloemrijke schedels het risico om een jong kind bang te maken?

Zelden, en dat is kenmerkend voor deze beeldspraak. Geen van deze gezichten vertrokken, bloedt of bedreigt: de oogkassen vullen zich met bloemblaadjes, de tanden vormen een regelmatige glimlach, de kleuren zijn die van een verjaardagsfeestje. In Mexico eten kinderen suikerschedels met hun naam erop geschreven. Kleine kinderen herkennen eerst een geschilderd gezicht voor een feest, zoals op carnaval, en stellen vragen in plaats van terug te deinzen.

Is het ongepast om bloemrijke schedels in een eetkamer op te hangen?

Integendeel, het is waarschijnlijk de meest geschikte kamer. Deze gezichten zijn frontaal geschilderd, op ooghoogte, alsof iemand tegenover je zit. Het Mexicaanse feest draait immers helemaal om een tafel: daar wordt een altaar neergezet met 'pan de muerto' (dodenbrood), fruit en chocolade, dat de familie vervolgens deelt. Eten onder de blik van de doden is daar niets ongewoons. Deze versierde figuren spelen dan de rol van extra gasten.