Πίνακας Δράκος

Γιατί οι Πίνακες Δράκος αυτής της συλλογής πετούν χωρίς ίχνος φτερού;

Χωρίς φτερά σε αυτούς τους πίνακες: πώς μένουν στον αέρα αυτοί οι δράκοι;

Μπροστά από αυτούς τους Πίνακες Δράκος, το μάτι ψάχνει πρώτα για δύο μεγάλες πτέρυγες διπλωμένες, και δεν βρίσκει τίποτα. Το πλάσμα προχωρά με κυματισμούς, το σώμα τεντωμένο σαν κορδέλα που πιάνεται σε ρεύμα. Αυτή η απουσία δεν είναι παράλειψη: ο δράκος της Ανατολικής Ασίας δεν χτυπάει τα φτερά του, κολυμπάει στον αέρα, μεταφερόμενος από τα σύννεφα και τη βροχή της οποίας είναι κύριος. Οι Κινέζοι και οι Ιάπωνες ζωγράφοι τον έχουν πάντα δείξει έτσι, ένα μακρύ σώμα χωρίς εμφανή στήριξη, για να δηλώσει ένα πλάσμα που ανήκει στον ουρανό όσο και στα ποτάμια. Σε έναν τοίχο, αυτό αλλάζει τα πάντα: τίποτα δεν ζυγίζει, τίποτα δεν πέφτει, η μορφή αιωρείται.

Πλησιάστε και ξεκινάει η απογραφή: τα κέρατα είναι ελαφιού, το ρύγχος είναι καμήλου, ο λαιμός είναι φιδιού, οι φολίδες είναι χρυσόψαρης και τα νύχια αετού. Τίποτα, σε αυτούς τους πίνακες, δεν ανήκει σε ένα μόνο πλάσμα. Οι ζωγράφοι της Ανατολικής Ασίας μετέδιδαν τη συνταγή ακριβώς όπως ήταν, και η ζωγραφική ενός δράκου σήμαινε να κρατήσει μαζί έξι ζώα στην πραγματικότητα. Από εκεί προέρχεται αυτή η σιλουέτα που κανείς δεν αναγνωρίζει και όλοι καταλαβαίνουν. Το πιο εκπληκτικό είναι ότι το σύνολο κινείται με μία μόνο κίνηση: μεταξύ του ποδιού και του ρύγχους, δεν εμφανίζεται καμία ραφή.

Η μεγάλη θηλιά, οπτική υπογραφή των Πίνακες Δράκος

Από δωμάτιο σε δωμάτιο, η συλλογή των Πινάκων Δράκου επιστρέφει στην ίδια φιγούρα: ένα σώμα που διπλώνει πάνω του και κλείνει τη σύνθεση σε δακτύλιο. Αυτός ο βρόχος προέρχεται από τους κύλινδρους και τα πορσελάνινους πίνακες, όπου το θηρίο έπρεπε να χωράει σε έναν κύκλο ή να τυλίγεται γύρω από μια στήλη· ο περιορισμός έγινε ένας τρόπος ζωγραφικής. Το αποτέλεσμα είναι μια κλειστή σύνθεση : το βλέμμα εισέρχεται από το κεφάλι, ακολουθεί την ράχη και επιστρέφει, χωρίς ποτέ να βγει από το πλαίσιο. Κρεμασμένο μόνος πάνω από ένα χαμηλό έπιπλο, αυτός ο βρόχος ηρεμεί έναν τοίχο αντί να τον τραβάει προς τα πλάγια.

Αυτό το κόκκινο σημείο στο μάτι, γιατί οι ζωγράφοι το κρατούσαν για το τέλος;

Σε αυτούς τους Πίνακες Δράκου που κυριαρχούνται από το γκρι, το ελεφαντόδοντο ή το μπλε, επιστρέφει μια μόνο ερυθρόχρωμη νότα: η κόρη. Η κινεζική ζωγραφική την έχει κάνει σοβαρή υπόθεση. Ένας πολύ παλιός μύθος λέει ότι ένας ζωγράφος αρνούνταν να τοποθετήσει τα μάτια των δράκων του στον τοίχο, φοβούμενος ότι θα πέταγαν· την ημέρα που παραχώρησε, δύο από αυτούς έφυγαν στην καταιγίδα. Να τοποθετήσεις τη κόρη σήμαινε να δώσεις ζωή. Αυτό εξηγεί γιατί το μάτι συγκεντρώνει εδώ όλη τη ζεστασιά της παλέτας και φαίνεται πριν από τη ράχη: σε ένα δωμάτιο, αυτό το κόκκινο σημείο είναι το μόνο μέρος όπου ο πίνακας σας κοιτάζει.

Πολλή ομίχλη, μια ράχη με μελάνι: πώς ζωγραφίζονται οι Πίνακες Δράκου

Από πού προέρχεται αυτό το άσπρο που καταπίνει την ουρά των Πινάκων Δράκου;

Σε αυτούς τους Πίνακες Δράκου, η ουρά σπάνια τελειώνει κάπου: διαλύεται στο άσπρο, και οι ανοιχτές περιοχές καταλαμβάνουν συχνά περισσότερο χώρο από το θηρίο. Αυτή η ανισορροπία είναι σκόπιμη. Η ζωγραφική της Ανατολικής Ασίας αντιμετωπίζει το κενό ως ύλη: η κράση που αφήνει το πινέλο γίνεται σύννεφο, ομίχλη, άμπωτη. Ένα κινεζικό ρητό λέει για τον θεϊκό δράκο ότι βλέπεις το κεφάλι του αλλά ποτέ την ουρά του· επομένως, πρέπει να φάει μια μερίδα σώματος η ομίχλη για να παραμείνει το πλάσμα αξιόπιστο. Το ελεφαντόδοντο δεν είναι ένα κενό φόντο, είναι ουρανός. Στο σπίτι, αυτοί οι πίνακες αναπνέουν και αντέχουν έναν ήδη κατειλημμένο τοίχο.

Μπορεί να ζωγραφιστεί μια ολόκληρη ράχη χωρίς να σηκωθεί το πινέλο ούτε μία φορά;

Αυτό που κρατάει όρθιους αυτούς τους Πίνακες Δράκου είναι μια γραμμή: παχύνει στον ώμο, αραιώνει προς την ουρά, σπάει απότομα στα νύχια. Το πινέλο μελανιού δεν συγχωρεί τίποτα, δεν επιστρέφεις σε μια γραμμή που έχει τοποθετηθεί, δεν τη διορθώνεις. Από αυτή την απαίτηση έρχεται η αρχαία συγγένεια μεταξύ της ζωγραφικής ενός δράκου και της καλλιγραφίας: το ίδιο χέρι, η ίδια αναπνοή συγκρατημένη, η ίδια ταχύτητα. Το μεταβλητό πάχος της γραμμής αφηγείται τη χειρονομία που την παρήγαγε, και αυτή η πληροφορία δεν μιμείται. Από μακριά, διαβάζουμε μια σιλουέτα· από κοντά, ακολουθούμε την πορεία του πινέλου.

Είναι επίσης αυτό που κάνει αυτά τα έργα ευχάριστα στην παρατήρηση από κοντά. Μια λεία εικόνα παρατηρείται μία φορά· μια ζωντανή γραμμή διατηρεί τα ατυχήματά της, ένα τρέμουλο, μια ξηρή άκρη, μια πιο λιπαρή ανάκτηση μελανιού στην είσοδο της καμπύλης. Επιστρέφουμε περνώντας και βρίσκουμε κάθε φορά μια λεπτομέρεια επιπλέον, μια κακώς κλεισμένη λέπια, μια τρίχα από την χαίτη που έχει φύγει μόνη. Είναι ένας τοίχος που ξαναδιαβάζεται αντί για ένας τοίχος που διασχίζεις μια για πάντα.

Όταν βλέπονται από μακριά, αυτοί οι Πίνακες Δράκου μοιάζουν με ένα κεντημένο έμβλημα

Ένας μαύρος κύκλος εγκλείει κάθε μορφή, οι χρωματικές περιοχές γεμίζουν το εσωτερικό, καμία σκίαση δεν έρχεται να σκάψει τον όγκο: αυτοί οι Πίνακες Δράκου λειτουργούν όπως οι τυπωμένες εικόνες της Ασίας. Αυτός ο τρόπος προέρχεται από τις ξυλογραφίες και τις κεντημένες υφάσματα, όπου το πλάσμα έπρεπε να παραμένει αναγνωρίσιμο από απόσταση, σε μια σημαία ή μια φορεσιά. Ο δράκος είναι ένα μοτίβο πριν γίνει ζώο. Η ανάγνωση γίνεται λοιπόν σε ένα δευτερόλεπτο, ακόμα και από την άλλη άκρη ενός διαδρόμου, και το έργο διατηρεί όλη του την παρουσία σε έναν τοίχο που κοιτάμε περνώντας.

Ροζ ομιχλώδες, τιρκουάζ, χρυσό: γιατί οι Πίνακες Δράκου δεν καίγονται ποτέ εδώ;

Καμία φλόγα δεν βγαίνει από αυτά τα στόματα, και η παλέτα το επιβεβαιώνει

Αναζητήστε τη φλόγα σε αυτούς τους πίνακες: δεν υπάρχει ούτε μία. Αντ' αυτού, βαθιά μπλε, γκρι βροχής, ροζ ηλιοβασιλέματος, άσπρα αφρίδια. Η συλλογή Πινάκων Δράκου παρακολουθεί την ανατολίτικη εκδοχή του θηρίου, το οποίο δεν πετάει φωτιά αλλά κυβερνάει τα νερά και τις βροχές : ζει στα ποτάμια και τις θάλασσες, ανεβαίνει στον ουρανό για να φέρει την καταιγίδα και μετά επιστρέφει στη βροχή. Η παλέτα του είναι λοιπόν αυτή του νερού και των νέφων. Συγκεκριμένη συνέπεια: αυτοί οι πίνακες δροσίζουν ένα δωμάτιο αντί να το ζεσταίνουν, και ταιριάζουν εξίσου καλά σε ένα υπνοδωμάτιο όσο και σε έναν σκοτεινό διάδρομο.

Αυτή η σύνδεση με το νερό εξηγεί ένα δεύτερο χαρακτηριστικό. Τα πλάσματα προχωρούν σχεδόν πάντα μέσα από σπειροειδείς, κορδέλες και λωρίδες αφρίδας που περιστρέφονται γύρω τους· δεν είναι διακοσμητικά που προστέθηκαν αργότερα, αλλά τα σύννεφα και τα κύματα από τα οποία βγαίνει το θηρίο. Δίνουν στις συνθέσεις την περιστρεφόμενη κίνησή τους, αυτή μιας σπείρας παρά μιας ευθείας γραμμής. Εξηγούν επίσης γιατί αυτοί οι πίνακες ταιριάζουν τόσο καλά με τα μπλε που υπάρχουν ήδη σε ένα δωμάτιο, τα ελαφριά κουρτίνες, ένα μπάνιο, ένα ύφασμα με απαλούς ρίγες.

Αυτό το χρυσό με κέρατα και με το τρίχωμα των Πινάκων Δράκου: ένα προνόμιο αυτοκράτορα

Κοιτάξτε πού πέφτει ο χρυσός: στα κέρατα, στο τρίχωμα, στην άκρη των λέπιδων, πουθενά αλλού. Σε αυτούς τους Πίνακες Δράκου, καταλαμβάνει ακριβώς τη θέση που του έδιναν οι κινεζικές αυτοκρατορικές σουλές: ο χρυσός δράκος με πέντε νύχια ανήκε μόνο στον αυτοκράτορα, και το να τον φορέσεις χωρίς το δικαίωμα κόστιζε πάρα πολύ. Η χρυσοεπένδυση λέει λοιπόν έναν βαθμό, όχι ένα στολίδι. Το αποτέλεσμα σε έναν τοίχο είναι άμεσο: είναι η μόνη περιοχή που αλλάζει με το φως της ημέρας, έντονο το πρωί, σχεδόν καφέ το βράδυ, έτσι ώστε η κτηνωδία να φαίνεται να αλλάζει διάθεση ανάλογα με την ώρα.

Το κόκκινο ακολουθεί την ίδια λογική. Δεν εμφανίζεται ποτέ σε μεγάλες εκτάσεις αλλά με πυκνά σημεία, στο μάτι, στη γλώσσα, στην άκρη ενός κερατιού. Στα κινεζικά φεστιβάλ, το κοκκίνι απωθεί το κακό, και ο χάρτινος δράκος που διασχίζει τους δρόμους την Πρωτοχρονιά είναι κορεσμένος με αυτό. Μεταφερόμενο σε αυτούς τους πίνακες, το κόκκινο αυτό διατηρεί τον ρόλο του: σηματοδοτεί το σημείο όπου το θηρίο είναι ζωντανό. Μια μόνο κηλίδα αρκεί για να ξυπνήσει μια συμφωνία γκρι και μπλε που, χωρίς αυτήν, θα παρέμενε συνετός.

Αυτές οι πορτοκαλί και μπλε λέπιδες, μια ανάμνηση χρυσόψαρης;

Η εναλλαγή ενός ζεστού πορτοκαλί και ενός ψυχρού μπλε στο πίσω μέρος των πλασμάτων δεν είναι αυθαίρετη, και είναι η μία από τις συμφωνίες που συναντώνται πιο συχνά σε αυτούς τους Πίνακες Δράκου. Προέρχεται από το ψάρι: ένας κινεζικός μύθος λέει ότι η χρυσόψαρη που ανεβαίνει τον ποταμό και διασχίζει την Πύλη του Δράκου μεταμορφώνεται σε δράκο. Οι ζωγράφοι κράτησαν την λέπιδα της χρυσόψαρης, τις αντανακλάσεις της, το διπλό της χρώμα. Ο δράκος είναι λοιπόν ένα ψάρι που πέτυχε, και αυτοί οι πίνακες αφηγούνται την επιβράβευση της προσπάθειας όσο και το θαυμαστό, γεγονός που τους τοποθετεί προθυμα σε ένα γραφείο ή σε ένα δωμάτιο εργασίας.

Συχνές ερωτήσεις σχετικά με τους πίνακες δράκου

Το να κρεμάσεις έναν δράκο σε ένα υπνοδωμάτιο, δεν είναι μια πολύ ανησυχητική παρουσία;

Τίποτα σε αυτούς τους πίνακες δεν προσπαθεί να φοβίσει: τα σώματα είναι τυλιγμένα γύρω από τα ίδια, τα στόματα είναι κλειστά ή σχεδόν χαμογελαστά, τα χρώματα τείνουν προς το ροζ και το ανοιχτό μπλε. Είναι πιστό στην προέλευση του θέματος. Στην Ανατολική Ασία, ο δράκος δεν είναι ο εχθρός του ήρωα αλλά ένας φύλακας: φέρνει τη βροχή, επιβλέπει τις εισόδους και τις στέγες των σπιτιών. Κρεμασμένος κοντά σε ένα κρεβάτι, εκτελεί ακριβώς αυτόν τον ρόλο, αυτό μιας παρουσίας που επιβλέπει.

Τι διακρίνει αυτούς τους κυματιστούς δράκους από τον ιπτάμενο δράκο των ευρωπαϊκών θρύλων;

Σχεδόν τα διαχωρίζει. Ο Δράκος της Δύσης είναι ένα τεράστιο σαύριο με πτερύγια νυχτερίδας, ξαπλωμένος πάνω σε έναν θησαυρό και προορισμένος για το χτύπημα της λαντζας ενός ιππότη. Αυτός αυτών των καμβάδων δεν έχει φτερά, κολυμπάει στα σύννεφα, διοικεί τη βροχή και θεωρείται καλοπροαίρετος. Η διαφορά φαίνεται αμέσως: από τη μία πλευρά μια μάζα και μια διαγώνιος μάχης, από την άλλη μια μακριά κυμάτωση που θυμίζει αραβέσκο. Αυτοί οι πίνακες προσφέρουν μια καμπύλη, ποτέ μια μάχη.

Χρειάζεται να αγαπάς τον φανταστικό κόσμο για να ζήσεις με έναν δράκο στον τοίχο;

Όχι, και αυτό είναι που συχνά εκπλήσσει. Πριν γίνει ένα πλάσμα, ο δράκος εδώ είναι μια γραμμή: μια συνεχής αραβέσκα, συγγενής της γραφικής χειρονομίας, του παραδοσιακού ιαπωνικού τατουάζ και των μεταξωτών κεντημάτων. Πολλοί άνθρωποι που οι φανταστικές ιστορίες αφήνουν αδιάφορους κρεμούν αυτούς τους καμβάδες για αυτόν τον μόνο λόγο. Προστίθενται οι λάτρεις των εκτυπώσεων, οι περίεργοι της Ανατολικής Ασίας και όσοι γεννήθηκαν έτος Δράκου, που διαβάζουν κάτι άλλο εκεί: ένα σημάδι.