Πίνακας Dia de los Muertos

Το πορτοκαλί, το τουρκουάζ και το χρυσό: η παλέτα των πινάκων Dia de los Muertos έχει μια συγκεκριμένη προέλευση

Αυτό το πορτοκαλί που στέφνει τα κρανία είναι αυτό του cempasúchil των τύμβων

Κοιτάξτε τι κυριαρχεί στους πίνακες Dia de los Muertos: ένα πυκνό, ελαφρώς κοκκινωπό, ποτέ παστέλ πορτοκαλί. Δεν παραμένει στο βάθος. Σχηματίζει τα στέφανα που τοποθετούνται στα κεφάλια, γεμίζει τις κοιλότητες με συμπιεσμένα πέταλα, πέφτει σε γιρλάντα κατά μήκος των ώμων και των άκρων του καπέλου. Αυτό το πορτοκαλί προέρχεται από ένα πολύ πραγματικό λουλούδι: το cempasúchil, ο βάλσαμος του Μεξικού των αγορών, που στοιβάζεται σε δεσμίδες στους τύμβους του Νοεμβρίου και ξεφυλλώνεται από τον τάφο μέχρι την πόρτα για να καθοδηγήσει τους νεκρούς. Σε αυτούς τους πίνακες, κάνει αυτό που το λουλούδι κάνει έξω: τραβάει το βλέμμα, και στη συνέχεια το οδηγεί στο πρόσωπο.

Το τουρκουάζ των ανθισμένων κρανίων δεν είναι μια φαντασία ζωγράφου

Στους πίνακες Dia de los Muertos, το γαλαζοπράσινο δεν περιορίζεται στο φόντο: έρχεται να τοποθετηθεί σε λέπια, πέταλα, μαύρους κύκλους γύρω από τις κοιλότητες, απευθείας πάνω στο οστό, με μικρές, δίπλα-δίπλα πινελιές που μιμούνται μια ψηφίδα. Αυτή η σύζευξη είναι πολύ παλιά: πολύ πριν από τις τρέχουσες γιορτές, οι χρυσοχόροι των Mixtecs συναρμολόγησαν κρανία καλυμμένα με χιλιάδες θραύσματα τουρμαλίνης, μια πέτρα που θεωρούνταν πιο πολύτιμη από τον χρυσό. Ένα μετωπίδιο ζωγραφισμένο που σήμερα καλύπτεται με αυτό το γαλαζοπράσινο επαναλαμβάνει τη χειρονομία χωρίς να το λέει, και από εκεί προέρχεται η σοβαρότητα αυτών των χαμογελαστών προσώπων.

Μοβ εναντίον χρυσού, μπλε εναντίον κίτρινου: οι πίνακες Dia de los Muertos προχωρούν σε ζευγάρια αντίθετων χρωμάτων

Μια λεπτομέρεια τραβάει το βλέμμα μόλις ευθυγραμμίσετε αρκετούς πίνακες Dia de los Muertos: τα χρώματα περπατούν σε ζευγάρια, και σε αντίθετες αποχρώσεις. Μια μωβ λωρίδα περιβάλλει ένα χρυσό μέτωπο, ένα σκούρο μπλε φόντο κάνει να δονείται μια κίτρινη κορδέλα, το τουρκουάζ μιας κοιλότητας απαντά στο πορτοκαλί του γειτονικού πέταλου. Τίποτα δωρεάν εδώ: είναι η κληρονομιά του papel picado, αυτών των γιρλάντων από χάρτινη σίτα κομμένης σε σχήματα που τεντώνονται πάνω από τα τραπέζια του Νοεμβρίου και των ζαχαρωτών γλυκών alfeñique με επικάλυψη ζάχαρης με χρώμα. Κρεμασμένα σε έναν ανοιχτόχρωμο τοίχο, αυτά τα ζευγάρια κάνουν την ίδια δουλειά με μια τεντωμένη γιρλάντα: ζωντανεύουν ολόκληρο το δωμάτιο.

Το καπέλο, ο ομπρέλα και τα κοσμήματα των πινάκων Dia de los Muertos προέρχονται από μια σάτιρα.

Το μεγάλο καπέλο με τα λουλούδια αυτών των κρανίων προέρχεται από ένα σκίτσο εφημερίδας.

Σχεδόν όλοι οι πίνακες Dia de los Muertos επαναφέρουν το ίδιο αξεσουάρ: ένα μεγάλο καπέλο με εύκαμπτο γείσο, τόσο μεγάλο που μερικές φορές ξεχειλίζει από τον καμβά, φορτωμένο με τριαντάφυλλα, φτερά και κορδέλες, κεκλιμένο σε έναν κροτάφο. Δεν προέρχεται από κανένα αγροτικό λαϊκό έθιμο. Γεννήθηκε στις αρχές του εικοστού αιώνα σε φθηνό χαρτί εφημερίδας, κάτω από το burin του José Guadalupe Posada, ο οποίος στεφάνωσε ένα κρανίο με την τελευταία λέξη της μόδας στην ευρωπαϊκή κομμωτήριο για να λοιδορήσει τις Μεξικανίδες που απέρριψαν τις καταβολές τους. Αυτό που τοποθετούν σε αυτόν τον κρανίο είναι ένα σαρδάφι που έγινε σύμβολο.

Ομπρέλα ανοιχτή και ασημένια κρεμαστάρια: αυτά τα κρανία φέρουν την ενδυμασία της Belle Époque.

Ομπρέλα αναπτυγμένη στα δάχτυλα των οστών γαντεμένο, στρογγυλά ασημένια κρεμαστάρια που αντανακλούν το φως, ψηλό κολάρο, φόρεμα που περιστρέφεται: οι πίνακες Dia de los Muertos δανείζονται την ενδυμασία των σαλονιών του Porfiriato, αυτό το τέλος του δέκατου ένατου αιώνα του Μεξικού που ήταν στραμμένο στο Παρίσι. Η λέξη catrín χρησιμοποιήθηκε για να περιγράψει τον κομψό ντυμένο με σούπερ στυλ· η Catrina είναι η αποξυλωμένη έκδοσή του. Όσο για το μέταλλο που ζωγραφίζεται με τόσο φροντίδα, δεν οφείλει τίποτα στην τύχη: το ασημί που δουλεύτηκε στο Taxco είναι το συνηθισμένο υλικό του μεξικανικού κοσμήματος. Έτσι, αυτές οι φιγούρες ντύνονται για να βγουν, και όχι να επιστρέψουν από έναν τάφο.

Σε ποιο δωμάτιο αυτοί οι πίνακες Dia de los Muertos με επίσημη ενδυμασία βρίσκουν τη θέση τους;

Εξετάζοντας από κοντά, οι πίνακες Dia de los Muertos είναι πορτρέτα εμφάνισης : το πρόσωπο καταλαμβάνει το μεγαλύτερο μέρος του καμβά, η ματιά συναντά το ύψος των ματιών και το κόσμημα αντιμετωπίζεται με τη φροντίδα που κάποτε επιφύλασσονταν στους πίνακες των αυλών. Αυτό τους καθιστά εκπληκτικά κατάλληλους για μια είσοδο, έναν διάδρομο ή ένα δωμάτιο ντυσίματος, όπου κοιτάζετε τον εαυτό σας πριν βγείτε: το ζωγραφισμένο κόσμημα ανταποκρίνεται σε αυτό που ρυθμίζετε. Μια ενδυματοφόρα φιγούρα που σας καλωσορίζει στο κατώφλι είναι καλύτερη από ένα στιλβωμένο τοπίο.

Γιατί οι πίνακες Dia de los Muertos δείχνουν μακιγιάρισμα προσώπου αντί για σκελετούς;

Κάτω από το ζωγραφισμένο κρανίο, το μάτι παρέμεινε ζωντανό.

Η αποφασιστική λεπτομέρεια των πινάκων Dia de los Muertos αφορά λίγα: κάτω από το ζωγραφισμένο κρανίο, το μάτι είναι ζωντανό. Το μακιγιάζ σταματά στις βλεφαρίδες, το δέρμα παραμένει ορατό στους κροτάφους, τα χείλη ραμμένα με μαύρες γραμμές παραμένουν χείλη. Είναι άτομα με φανταχτερό μακιγιάζ για μια νύχτα, όχι πτώματα. Το έθιμο είναι επίσης πρόσφατο: το γκλίτερ προσώπου έχει εξαπλωθεί στον εικοστό αιώνα, ενώ οι οικιακοί βωμοί χρονολογούνται πολύ περισσότερο. Επομένως, κρεμάτε πορτρέτα, με όλη την παρουσία που επιβάλλει ένας πίνακας σε ένα δωμάτιο.

Ούτε άμμος ούτε κερί: τι δεν πρέπει να οφείλουν οι πίνακες Dia de los Muertos στις vanities.

Ένα κρανίο ζωγραφισμένο στην Ευρώπη συνοδεύεται από άμμο, ένα κερί που καπνίζει και σιωπηλούς καφέ τόνους: κηρύγει. Οι πίνακες Dia de los Muertos κάνουν το αντίθετο, και αυτό φαίνεται πριν καν ξέρουμε γιατί. Το κρανίο είναι εμπρόσθιο, καλυμμένο με καπέλο, συχνά χαρούμενο, αντιμετωπίζεται με έντονα χρώματα και χωρίς σκοτεινές σκιές. Η διαφορά είναι πολιτισμική: από τη μία μια προειδοποίηση προς τον ζωντανό, από την άλλη μια ετήσια επίσκεψη που προετοιμάζεται με λουλούδια, μουσική και φαγητά. Στο σπίτι, η απόχρωση έχει μεγάλη βαρύτητα: αυτοί οι πίνακες δεν εγκαθιστούν καμία επισημότητα σε ένα δωμάτιο.

Τα σκούρα φόντα των πινάκων Dia de los Muertos θυμίζουν μια νυχτερινή αγρυπνία σε ένα νεκροταφείο

Γιατί αυτές οι εκθαμβωτικές φιγούρες ξεχωρίζουν τόσο συχνά σε ένα βαθύ φόντο; Επειδή η γιορτή λαμβάνει χώρα τη νύχτα. Οι οικογένειες περνούν τη νύχτα από την 1η έως την 2 Νοεμβρίου ανάμεσα στους τάφους, στο φως των βελατόρων, αυτά τα μικρά κεριά κλεισμένα σε πολύχρωμους φακούς όπου η φλόγα αναζωπυρώνει το πορτοκαλί των λουλουδιών και αφήνει τα υπόλοιπα στο σκοτάδι. Οι πίνακες Dia de los Muertos επαναλαμβάνουν αυτή την κοινή χρήση: κορεσμένα χρώματα στο κέντρο, σκοτάδι γύρω. Σε ένα χαμηλά φωτισμένο σαλόνι, ή κάτω από μια κατευθυνόμενη λάμπα, συνεχίζουν να λειτουργούν ακριβώς όπως μια νυχτερινή αγρυπνία.

Συχνές ερωτήσεις σχετικά με τους πίνακες dia de los muertos

Είναι αυτές οι στολισμένες Catrinas πάντα γυναικείες φιγούρες;

Σχεδόν πάντα, και αυτό φαίνεται αμέσως: ψηλό κότσο, σκουλαρίκια, δαντελένιο κολάρο, λουλουδιών καπέλο. Η γλώσσα έχει μεγάλη σημασία, καθώς ο θάνατος λέγεται la muerte θηλυκά, με οικεία ψευδώνυμα όπως η Flaca ή η Catrina. Η τελευταία γεννιέται από μια σάτιρα που στοχεύει μια έμπορο που ονειρευόταν να είναι Ισπανίδα κυρία, δηλαδή μια γυναίκα από την αρχή. Υπάρχουν μερικές ανδρικές μορφές με καπέλο σε αυτά τα καμβάσια, αλλά παραμένουν σπάνιες.

Υπάρχει κίνδυνος αυτά τα λουλουδιασμένα κρανία να φοβίσουν ένα μικρό παιδί;

Σπάνια, και αυτό είναι χαρακτηριστικό αυτής της απεικόνισης. Καμία από αυτές τις μορφές δεν μουτζουρώνει, δεν αιμορραγεί ούτε απειλεί: οι οφθαλμικές κόγχες γεμίζουν με πέταλα, τα δόντια σχηματίζουν ένα ομοιόμορφο χαμόγελο, τα χρώματα είναι αυτά μιας τούρτας γενεθλίων. Στο Μεξικό, τα παιδιά τρώνε ζαχαρωτά κρανία που φέρουν το όνομά τους γραμμένο στο μέτωπο. Τα μικρά αναγνωρίζουν πρώτα ένα ζωγραφισμένο πρόσωπο για ένα πάρτι, όπως στην αποκριάτικη παρέλαση, και κάνουν ερωτήσεις αντί να απομακρύνονται.

Είναι ακατάλληλο να κρεμάσεις λουλουδιασμένα κρανία σε τραπεζαρία;

Αντίθετα, είναι πιθανώς ο πιο κατάλληλος χώρος. Αυτά τα πρόσωπα ζωγραφίζονται μπροστά, σε ύψος ματιών, σαν κάποιον που κάθεται απέναντι. Επειδή η μεξικάνικη γιορτή λαμβάνει χώρα γύρω από ένα τραπέζι: εκεί στήνεται ένα πάγκος φορτωμένος με ψωμί νεκρών, φρούτα και σοκολάτα, τα οποία η οικογένεια μοιράζεται στη συνέχεια. Το να τρως κάτω από το βλέμμα των νεκρών δεν είναι παράξενο εκεί. Αυτές οι στολισμένες μορφές παίζουν τότε τους επιπλέον καλεσμένους.