Πίνακας Καμέλια

Ελεφαντοστού, ροζ και μπορντό: η χρωματική παλέτα των Πινάκων Camélia

Πώς οι Πίνακες Camélia τοποθετούν το λευκό και το μπορντό στον ίδιο κλάδο;

Σε πολλούς Πίνακες Camélia, ένα και το ίδιο κλαδί φέρει λευκά λουλούδια και μπορντό λουλούδια, και μερικές φορές, ανάμεσα σε αυτά, ένα λευκό πέταλο με μια κόκκινη γραμμή. Κοιτάξτε την αραιή γραμμή: δεν περιβάλλει το πέταλο, ξεκινά από την καρδιά και ανεβαίνει, ποτέ ίδια σε ένα λουλούδι με ένα άλλο. Δεν είναι μια φαντασία του ζωγράφου. Το καμέλια διακοσμεί τον εαυτό του, ένα κλαδί μεταλλαγμένο αρκετό για να ιδρύσει μια ποικιλία, και οι κηπουροί της περιοχής του Ναντά έχουν χτίσει μια επιχείρηση πάνω σε αυτούς τους ιδιορρυθμίες. Οι πίνακες διατηρούν το ατύχημα: δύο χρώματα σε ένα μόνο κλαδί, χωρίς κανένας να υπερτερεί.

Αυτές οι ρόζες με βαθμίδες από έντονο κόκκινο σε κρέμα: η υπογραφή των Πινάκων Camélia

Κανένα ροζ δεν είναι καθαρό στους Πίνακες Camélia: ξεθωριάζει προς το κέντρο, διαλύεται σε κρέμα στην άκρη των πεταλών, ή φορτώνεται με έντονο κόκκινο στο κάτω μέρος μιας πτυχής. Κανένα χρώμα δεν σταματά απότομα, δεν υπάρχει γραμμή μεταξύ δύο τόνων, μόνο μια μετάβαση. Αυτή η γκάμα προέρχεται από τις ποικιλίες που προέρχονται από το Camellia japonica, των οποίων οι Ευρωπαίοι δημιουργοί αναζητούσαν για έναν αιώνα το τέλεια βαθμιδωτό ροζ. Στον πίνακα, το αποτέλεσμα είναι αμέσως εμφανές: το πέταλο φαίνεται να φωτίζεται από μέσα, και αυτή η συνεχής βαθμίδα λειτουργεί ως χρώμα.

Τι κάνουν αυτές οι χρυσές ταινίες στους Πίνακες Camélia;

Οι χρυσές ταινίες που περιβάλλουν ορισμένα πέταλα, ποτέ όλα και ποτέ όλη την περιφέρεια, και τα μαρμάρινα φόντα πράσινου αμυγδάλου δεν οφείλουν τίποτα στη βοτανική: κανένα καμέλια δεν περιβάλλει τα πέταλά του με χρυσό. Προέρχονται από τη διακόσμηση. Το λουλούδι ταξίδεψε αρχικά σε πλίνθους λακκαρισμένου ξύλου και οθόνες από την Ανατολική Ασία, όπου ξεχώριζε ήδη σε ένα ομοιόμορφο φόντο με χρυσή διακόσμηση. Οι Πίνακες Camélia παίρνουν τη σύμβαση: δεν είναι ένα φύλλο βοτανικής, είναι ένα κόσμημα, και η χρυσή γραμμή το ανακοινώνει από την πρώτη ματιά.

Αυτή η καταγωγή έχει μια πολύ συγκεκριμένη συνέπεια σε έναν τοίχο. Ένα μαρμάρινο φόντο, σε αντίθεση με ένα λευκό φόντο, δεν χαράζει τον καμβά: τον κλείνει, τον κάνει πυκνό και ωθεί τα ανοιχτά πέταλα προς εσάς. Το πράσινο αμυγδάλου, πιο τρυφερό από το φύλλωμα, χρησιμεύει ως σταθμός μεταξύ των λουλουδιών και του τοίχου. Για αυτόν τον λόγο, αυτοί οι πίνακες ταιριάζουν εξίσου καλά πάνω από ένα στενό κρεμαστό ή σε έναν σκοτεινό διάδρομο, όπου μια σύνθεση σε ανοιχτό φόντο θα φαινόταν να επιπλέει χωρίς συγκράτηση.

Επιδερμικό φύλλωμα και κυρτός κλαδί: ο σκελετός των Πινάκων Camelia

Από πού προέρχεται αυτό το βερνικωμένο φύλλωμα, σχεδόν μαύρο, στους Πίνακες Camelia;

Το πρώτο στοιχείο που καταγράφει το μάτι στους Πίνακες Camelia δεν είναι ένα λουλούδι, αλλά ένα πράσινο: βαθύ, σχεδόν μαύρο στις κοιλότητες, με εκλάμψεις φωτός τοποθετημένες στην επιφάνεια των φύλλων όπως σε δέρμα με κερί. Κοιτάξτε την άκρη ενός φύλλου, είναι καθαρή, λίγο οδοντωτή, και η κεντρική φλέβα χαράζει μια πτύχωση. Τίποτα τρυφερό ή διαφανές, τίποτα από ένα φθινοπωρινό φύλλωμα. Αυτό το παχύ και βερνικωμένο φύλλωμα ανήκει σε ένα θάμνο που παραμένει πράσινος όλο το χρόνο, και ο καμβάς το αντιμετωπίζει σαν δέρμα.

Αυτό το πράσινο δεν είναι γέμιση: κάνει όλη τη δουλειά. Επειδή είναι σκούρο και ματ σε ορισμένα σημεία, λαμπερό σε άλλα, δίνει στα λευκά και τα ροζια μια αξία που δεν θα είχαν σε ένα ανοιχτό φόντο. Αυτό είναι επίσης που επιτρέπει σε αυτά τα καμβάσια να αντέχουν σε έναν ανοιχτόχρωμο τοίχο χωρίς να διαλύονται, κάτι που συμβαίνει συχνά στα μοτίβα με λουλούδια. Όταν κρεμιούνται μπροστά σε ένα παράθυρο, ακολουθούν το φως της ημέρας: το φύλλωμα σκοτεινιάζει το πρωί και φωτίζεται το σούρουπο.

Γιατί οι Πίνακες Camelia δείχνουν ένα κλαδί και ποτέ ένα μπουκέτο;

Στους Πίνακες Camelia δεν βρίσκουμε ούτε βάζο, ούτε γιρλάντα, ούτε δεμένο μπουκέτο: πάντα ένα κλαδί, συχνά κυρτό, που ανεβαίνει διαγώνια και βγαίνει από το πλαίσιο. Ο λόγος οφείλεται στο ίδιο το λουλούδι. Κόβοντας το, δεν αντέχει : ο μίσχος είναι κοντός, ξυλώδης και το πέταλο μαραίνεται μέσα σε λίγες ώρες. Στην Ιαπωνία, το καμέλια δεν το βάζουν σε νερό, τοποθετούν το λουλούδι μόνο σε ένα πιάτο ή διατηρούν ολόκληρο το κλαδί. Η ζωγραφική του ζωντανού κλαδιού είναι ο μόνος ειλικρινής τρόπος αναπαράστασης αυτού του φυτού.

Αυτός ο βοτανικός περιορισμός παράγει μια πολύ αναγνωρίσιμη σύνθεση: μια ανοδική γραμμή, μια ρητή ανισορροπία, μεγάλα κενά όπου το κλαδί δεν πάει. Το μάτι ακολουθεί το κλαδί αντί να περιφέρεται γύρω από ένα κέντρο, όπως θα έκανε μπροστά σε ένα μπουκέτο. Σε έναν τοίχο, αυτό αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο τα εγκαθιστούμε: αυτοί οι πίνακες αντέχουν σε στενά, ψηλά φορμά, που αποθαρρύνουν τα περισσότερα λουλουδένια θέματα, και προτιμούν να μην έχουν τέλεια κεντράρισμα.

Τρεις ηλικίες σε ένα κλαδί: ξεφλουδισμένοι οφθαλμοί, ανοιγμένα πέταλα, γεμάτες ρόζες

Κοιτάξτε ένα κλαδί στους Πίνακες Camelia: φέρει σχεδόν πάντα τρία στάδια ταυτόχρονα, στρογγυλούς και σκληρούς οφθαλμούς ακόμα κλειστούς στις φολίδες τους, μισάνοιγμα λουλουδιών και πλήρως ανθισμένα πέταλα. Αυτό ακριβώς κάνει το φυτό. Το καμέλια δεν ανοίγει τα λουλούδια του απότομα: οι οφθαλμοί σχηματίζονται από τον προηγούμενο καλοκαίρι και ανοίγουν ένα προς ένα για εβδομάδες, μερικές φορές μήνες. Το κλαδί λέει λοιπόν μια διάρκεια, όχι μια στιγμή.

Τα ανοιχτά λουλούδια, αντίθετα, έχουν μια ενοχλητική ομοιομορφία: τα πέταλα επικαλύπτονται σε σπειροειδή διάταξη, τακτοποιημένα σαν κεραμίδια, σχηματίζοντας μια ρόζα σχεδόν γεωμετρική. Δεν είναι εφεύρεση του ζωγράφου αλλά αποτέλεσμα δύο αιώνων επιλογής, οι κηπουροί αναζητώντας το λουλούδι που λέγεται διπλό, με κρυμμένα σέπαλα και τέλεια κυκλική περιφέρεια. Για όποιον κρεμά αυτά τα καμβάσια, η συνέπεια είναι απλή: το μοτίβο είναι λουλουδένιο, αλλά η σειρά είναι αυτή μιας κατασκευασμένης φιγούρας, κάτι που εξηγεί γιατί δεν δημιουργεί ποτέ ακαταστασία στον τοίχο.

Χειμερινή ανθοφορία: τι οφείλουν οι Πίνακες Camelia στο κρύο και τον Ατλαντικό

Ποια εποχή ταιριάζει σε αυτήν την χαμηλή και ψυχρή φωτεινότητα των Πινάκων Καμέλια;

Το φως των Πινάκων Καμέλια δεν είναι ποτέ αυτό του καλοκαιριού: όχι έντονο κίτρινο, όχι σύντομες σκιές, όχι αυτό το απαλό πράσινο των νέων φύλλων. Είναι μια χαμηλή και ομοιόμορφη φωτεινότητα, σχεδόν ψυχρή, που αφήνει τα λευκά πολύ λευκά και τα μπορντό πολύ σιωπηλά. Αντιστοιχεί στην πραγματική εποχή του φυτού. Το καμέλια ανθίζει από τον Δεκέμβριο έως τον Απρίλιο, όταν οι μάζες είναι γυμνές και το φως χτυπά τους τοίχους. Αυτοί οι πίνακες φέρουν έναν χειμώνα, και αυτό είναι που τους διακρίνει από όλες τις άλλες ανθοφορίες που ζωγραφίστηκαν.

Αυτό παρατηρείται αμέσως σε ένα δωμάτιο. Ένας πίνακας με πενιές ή ηλιοτροπία ζεσταίνει, καλεί το χρυσό, τονίζει την ιδέα του γεμάτου ήλιου. Εδώ, δεν υπάρχει τίποτα τέτοιο: τα λουλούδια είναι άφθονα αλλά η θερμοκρασία της εικόνας παραμένει χαμηλή, επιτρέποντας την τοποθέτηση άφθονου φυλλώματος σε ένα ήδη φωτεινό δωμάτιο χωρίς να το βαραίνει. Γι' αυτό και αυτοί οι πίνακες ταιριάζουν καλά με τους γκρι, τους μπεζ και τα σκούρα ξύλα, παρά με τα ώχρα και τα τερακότα.

Μια άθικτη κορώνα, κανένα πέταλο καφέ: ο κανόνας των Πινάκων Καμέλια

Καμία τσαλακωμένη άνθηση, κανένα καφέ πέταλο, κανένα τσαλακωμένο χείλος: στους Πίνακες Καμέλια, οι κορώνες συλλαμβάνονται στην ακριβή στιγμή της ανθοφορίας. Και πάλι, η ζωγραφική ακολουθεί το φυτό. Το καμέλια δεν αποσυντίθεται πέταλο προς πέταλο όπως μια τριαντάφυλλο. Το λουλούδι πέφτει ολόκληρο, σε ένα μόνο κομμάτι, ακόμα τέλειο, στο πόδι του θάμνου. Επομένως, σχεδόν δεν υπάρχει ενδιάμεση κατάσταση για να αναπαρασταθεί: είτε είναι άθικτο, είτε είναι στο έδαφος. Είναι ένα λουλούδι χωρίς εμφανή παρακμή, και αυτό αλλάζει ό,τι μπορεί να ζωγραφιστεί γι' αυτό.

Αυτό φαίνεται στη λεπτομέρεια: κάτω από τις ανοιχτές κορώνες, κανένα έδαφος γεμάτο, κανένα πέταλο πέφτει, ενώ είναι ακριβώς έτσι που τελειώνει το φυτό. Ο ζωγράφος σταματά τη σκηνή νωρίτερα. Κοιτάμε λοιπόν ένα λουλούδι κρατημένο στην κορυφή του, γεμάτο, τακτοποιημένο, χωρίς μια καφέ άκρη. Στην Ιαπωνία, αυτή η πτώση σε ένα μόνο κομμάτι υποδήλωνε ένα βίαιο τέλος. Στην Ευρώπη, κρατήσαμε μόνο την τελειότητα. Σε έναν τοίχο, παραμένει από όλα αυτά μια αισθηση παγώματος του χρόνου, πολύ μακριά από τη μελαγχολία των μαραμένων μπουκέτων.

Σε ποιον απευθύνεται αυτή η φωτεινή ρόδικα τοποθετημένη σε ένα βαθύ πράσινο;

Μπροστά από τους Πίνακες Καμέλια, δύο ματιές διαχωρίζονται. Αυτό που ζωγραφίζεται εδώ, ένας ξύλινος κλάδος, σκληρά φύλλα, μια μεγάλη κορώνα τοποθετημένη με σαφήνεια, αξίζει πολλά ως οικείο ανάμνηση : το καμέλια δημιουργεί ολόκληρα φράχτες στην ατλαντική πρόσοψη, στην Βρετανία, στην χώρα του Νανταί, στην χώρα των Βάσκων, στην Γαλικία, μέχρι το βόρειο Πορτογάλο. Αυτοί αναγνωρίζουν το θάμνο του κήπου των παππούδων τους. Για τους άλλους, το λουλούδι παραμένει χωρίς όνομα : μια μορφή, πολύ τακτική, και τίποτα περισσότερο.

Αυτή η διπλή ανάγνωση είναι χρήσιμη όταν επιλέγετε πού να κρεμάσετε αυτούς τους πίνακες. Προσφερόμενοι σε κάποιον από την ατλαντική ακτή, αγγίζουν μια πολύ προσωπική χορδή, αυτή ενός παιδικού κήπου που άνθιζε τον Φεβρουάριο. Τοποθετημένοι στο σπίτι κάποιου που δεν γνωρίζει το φυτό, λειτουργούν αρχικά ως μια μορφή: μια φωτεινή ρόδικα σε ένα βαθύ πράσινο. Και στις δύο περιπτώσεις, το αποτέλεσμα οφείλεται στην ίδια ισορροπία μεταξύ της αφθονίας των λουλουδιών και της συγκρατημένης παλέτας, και αυτό είναι που συγκρατεί τη συλλογή μαζί.

Συχνές ερωτήσεις σχετικά με τους πίνακες καμέλια

Είναι αυτά τα βερνικωμένα φύλλα πραγματικά από θάμνο τσαγιού;

Σχεδόν. Το καμέλια που ζωγραφίζεται σε αυτούς τους πίνακες είναι το Camellia japonica, και το φυτό από το οποίο παίρνουμε το τσάι είναι το Camellia sinensis: δύο είδη του ίδιου γένους, με το ίδιο σκληρό, παχύ και γυαλιστερό φύλλωμα. Γι' αυτό αυτό το σκούρο πράσινο επιστρέφει παντού στη συλλογή, ανεξάρτητα από την εποχή. Η διαφορά έγκειται στο λουλούδι: μικρό και λευκό στο θάμνο τσαγιού, μεγάλο και γεμάτο στο καμέλια κήπου, αυτό που βλέπουμε εδώ.

Τι προσφέρει μια συλλογή καμέλια που δεν προσφέρει μια συλλογή τριαντάφυλλων ή πενιές;

Τρία ορατά πράγματα. Πρώτα, ένα αειθαλές, πυκνό και σκούρο φύλλωμα, όπου ρόδια και πενιές προσφέρουν ανοιχτά και κομμένα φύλλα: η συλλογή είναι επομένως πιο αντιθετική. Στη συνέχεια, ένα τακτοποιημένο πέταλο, με πέταλα τοποθετημένα σε σπιράλ, όταν το πενιέ ξετυλίγεται και η ρόδια ανοίγει ακατάστατα. Τέλος, η απουσία αρώματος και σταδιακής μαρασμού, η οποία δίνει σε αυτές τις εικόνες μια κάπως μη ρεαλιστική ευκρίνεια. Λαμβάνουμε λουλουδική γενναιοδωρία χωρίς καμία μαλαικότητα.

Το λευκό κυριαρχεί σε πολλά από αυτά τα καμέλια: σημαίνει κάτι αυτό;

Ναι, και είναι αρχαίο. Στην γλώσσα των λουλουδιών του δέκατου ένατου αιώνα, το καμέλια λευκό εξέφραζε θαυμασμό που δεν δηλώνεται, μια διακριτική σταθερότητα, εξ ου και η τύχη του στο μυθιστόρημα και στην Όπερα. Το μπορντό, από την άλλη, έλεγε τον ενθουσιασμό. Ένας κλάδος που φέρει και τα δύο, όπως φαίνεται εδώ, συναντά τα δύο μηνύματα στον ίδιο κλάδο. Είναι μια απόχρωση που λίγα λουλούδια επιτρέπουν, και εξηγεί γιατί συχνά επιλέγονται αυτοί οι πίνακες για ένα δώρο.