Πίνακας Αζαλέας

Αυτά τα μακριά καμπυλωτά στίγματα που υπογράφουν τους πίνακες Αζαλία

Από πού προέρχεται αυτό το ακανόνιστο των νημάτων γύρω από τα πεταλοειδή;

Στους πίνακες Αζαλία, τα πέταλα έχουν μόλις αρχίσει να ανοίξουν όταν ήδη ξεφεύγουν από αυτά νήματα, καμπυλωμένα προς τα κάτω και στη συνέχεια ίσια σε κέρατο, κάθε ένα που τελειώνει με μια πορτοκαλί ή χρυσή άκρη. Δεν είναι μια φαντασία ζωγράφου: το πινέλο ακολούθησε στίγματα πραγματικά μακρύτερα από το πεταλό, που το λουλούδι τείνει προς τα έξω αντί να τα κρατήσει στην κοιλότητα του καλύκτρου. Η γραμμή εξάλλου λεπταίνει καθώς απομακρύνεται από την καρδιά, μέχρι να μην είναι παρά μια χρυσή τρίχα. Κάθε πεταλό προβάλλει έτσι γραμμές έξω από το δικό του περίγραμμα, και ο πίνακας αρνείται να κλείσει σε έναν απλό κύκλο χρώματος.

Αυτή η ιδιαιτερότητα αλλάζει τα πάντα τη στιγμή της κρεμάστρας. Μια πενιόλη ή μια τριαντάφυλλο ζωγραφισμένη σχηματίζει μια κλειστή μάζα, που το μάτι περιβάλλει με μια κίνηση? εδώ, το βλέμμα ακολουθεί τα νήματα μέχρι την άκρη τους, βγαίνει από το λουλούδι, και μετά επιστρέφει. Ο πίνακας καταλαμβάνει οπτικά περισσότερο χώρο από την πραγματική του επιφάνεια, κάτι που του επιτρέπει να στέκεται μόνος του σε ένα ευρύ τμήμα του τοίχου χωρίς να φαίνεται χαμένος. Για αυτό ακριβώς και αυτά τα έργα αντέχουν λιγότερο να είναι στριμωγμένα το ένα δίπλα στο άλλο: απαιτούν το κενό που τα περιβάλλει.

Πέντε νήματα, και όχι δέκα: το μάτι κόβει πριν από τον βοτανολόγο

Μετρήστε τα σέπαλα ενός πετάλου σε αυτούς τους πίνακες Αζαλίας: σπάνια υπερβαίνουν τα πέντε. Η λεπτομέρεια δεν είναι ασήμαντη, είναι το μοίρασμα που χρησιμοποιούν οι κηπουροί εδώ και δύο αιώνες μεταξύ της αζαλίας και του ρόδου της, το οποίο ευθυγραμμίζει το διπλάσιο. Πέντε νήματα αποκαλύπτουν το βάθος του λουλουδιού, δέκα το γεμίζουν και σχηματίζουν μια πυκνή συστάδα στο κέντρο. Οι ζωγράφοι αυτών των καμβάδων έχουν σεβαστεί αυτόν τον αριθμό, και αυτό είναι που καθιστά την απεικόνιση αναγνωρίσιμη σε τρία μέτρα: διακρίνουμε ακόμη την αρχιτεκτονική του λουλουδιού όπου μια ζωγραφισμένη ρόδο θα έδινε μόνο μια συσσώρευση.

Γιατί αυτές οι πορτοκαλί άκρες φωτίζουν έναν ολόκληρο πίνακα Αζαλίας;

Είναι η λεπτομέρεια που παρατηρεί κανείς τελευταία και την οποία δεν αφήνει ποτέ: στο τέλος κάθε νήματος ενός πίνακα Αζαλίας, ένα πορτοκαλί άγαρες, μερικές φορές έντονα χρυσό, όχι μεγαλύτερο από ένα σπυρί. Το φυτό αποθηκεύει εκεί την γύρη του, και αυτό το ζεστό χρώμα έρχεται να αντιπαρατεθεί με το ελεφαντόδασος του φόντου όπως και με το σκούρο πράσινο των φύλλων. Αυτά τα μικροσκοπικά σημεία λειτουργούν στον τοίχο σαν μικρές μπράδες : ανταποκρίνονται στο μπρούντζο ενός πόμολου, στο χαλκό μιας λάμπας, στο βερνικωμένο ξύλο ενός παλιού επίπλου, και αρκούν για να συνδέσουν τον καμβά με το υπόλοιπο δωμάτιου.

Τουρκουάζ, γκρι μπλε και χρυσές λεπτομέρειες : η παλέτα που εφευρέθηκε στους πίνακες Αζαλίας

Υπάρχει αζαλία τουρκουάζ, υπάρχει;

Κανένα μέρος, και αυτό είναι όλο το ενδιαφέρον. Οι πίνακες Αζαλίας επαναφέρουν ένα τουρκουάζ και ένα γκρι μπλε που κανένας μαζικός δεν έχει παράξει ποτέ: το πραγματικό λουλούδι πηγαίνει από το λευκό στο ροζ, στο κοραλλί, στο κόκκινο, στο μωβ, και σταματά εκεί. Αυτό το μπλε προέρχεται από τον χρωματιστή, όχι από το φυτό. Επεκτείνει μια αρχαία παράδοση, αυτή των βοτανικών πινάκων που διακοσμούνται με το χέρι και των gouaches που ζωγραφίζονται στην Κίνα για εξαγωγή, όπου το λουλούδι δινόταν στη γεύση του απομακρυσμένου αγοραστή παρά στην αλήθεια του κήπου. Αυτοί οι καμβάδες αναλαμβάνουν την απόκλιση: δείχνουν μια ονειρεμένη αζαλία, ποτέ μια καταγεγραμμένη αζαλία.

Αυτή η απόκλιση έχει μια πολύ συγκεκριμένη συνέπεια. Ένα λουλούδι ζωγραφισμένο με τις ακριβείς αποχρώσεις του παραμένει ανάμνηση κήπου και περιορίζεται σε δωμάτια που αγαπούν το πράσινο· μια αζαλία που έχει γίνει τουρκουάζ γίνεται ένα αντικείμενο χρώματος από μόνο του. Τότε ταιριάζει με ένα φαιγιόλ, ένα ύφασμα ινδιγκό, έναν τοίχο γαλαζοπράσινο όσο και με ένα ξύλινο εσωτερικό, χωρίς να ακούγεται σαν υπενθύμιση κηπουρικής. Αυτό είναι που επιτρέπει σε αυτούς τους καμβάδες να βρίσκονται σε ένα σαλόνι όσο και σε μια τραπεζαρία, αντί να διατηρούνται σε μια βεράντα.

Αυτές οι χρυσές λεπτομέρειες που μαρμάρωσαν τους πίνακες Αζαλίας είναι εφεύρεση;

Κοιτάξτε την άκρη των πεταλών στους πίνακες Αζαλίας: μια πιο ανοιχτή γραμμή, συχνά χρυσή, τρέχει εκεί διαλύοντας, σαν το χρώμα να είχε φύγει προς τα έξω. Το φυτό το κάνει αυτό στην πραγματικότητα. Η αζαλία είναι διάσημη για τις ιδιοτροπίες της: ένας κλάδος δίνει ξαφνικά ένα λουλούδι με περίγραμμα, φλόγα ή μίξη, διαφορετικό από όλους τους γείτονές του, και οι κηπουροί του αιώνα των θερμοκηπίων έχτισαν ολόκληρες συλλογές σε αυτά τα άλματα χρώματος που προσπαθούσαν να σταθεροποιήσουν. Η ζωγραφική αυτών των λεπτομερειών είναι η ζωγραφική της ίδιας της αστάθειας του λουλουδιού, εξ ου και αυτή η εντύπωση ότι καμία κορώνα δεν αντιγράφει ακριβώς τη γειτονική της.

Γιατί αυτό το κοραλλί σομόν αντί για το ροζ των αζαλιών κήπου;

Ακολουθήστε το κοραλλί από τον έναν πίνακα στον άλλο: ποτέ ένα ειλικρινές ροζ, πάντα αυτό το κόκκινο σομόν που τραβά προς το πορτοκαλί, ανοιχτό με ελεφαντόδασος στο βάθος του πετάλου και επαναλαμβανόμενο πιο σκούρο στις φλέβες. Είναι η απόχρωση των αζαλιών που αναγκάστηκαν να ανθίσουν σε θερμοκήπιο κατά τη διάρκεια του χειμώνα, και οι πίνακες Αζαλίας δεν έχουν αλλάξει ούτε μια νότα. Τοποθετημένο στο ελεφαντόδασος φόντου, περιτριγυρισμένο από το σκούρο πράσινο του φύλλου, αυτό το χρώμα αναπαράγει την μόνη ζωντανή νότα ενός σπιτιού τον Ιανουάριο. Είναι ένα χρώμα κρύου εποχής, όχι καλοκαιριού : ζεσταίνει τα δωμάτια όπου η μέρα φτάνει αργά και φεύγει νωρίς.

Το ελεφαντόδασμος κενό στους πίνακες Αζαλίας, ή η μνήμη των βοτανικών πινάκων

Ni βάζο ούτε ορίζοντας: γιατί αυτές οι αζαλέες επιπλέουν στην ελεφαντοστού;

Προέρχεται από πιο μακριά από όσο νομίζετε. Το κενό ελεφαντοστού που περιβάλλει τα άνθη των Πινάκων Αζαλέας δεν είναι ένα βολικό φόντο: είναι μια σελίδα. Η αζαλέα έφτασε εδώ με πλοίο, και πολύ πριν επιβιώσουν τα φυτά στο ταξίδι, ήταν γνωστή στην Ευρώπη μόνο από αποξηραμένα κλαδιά κολλημένα σε φύλλα και από χρωματισμένες χαραγές. Η συλλογή κληρονομεί αυτή τη διάταξη βοτανικού ημερολογίου, όπου το φυτό επιπλέει μόνο του ανάμεσα στο χαρτί, χωρίς τοπίο, χωρίς βάζο, χωρίς ορίζοντα. Τίποτα λοιπόν δεν ανταγωνίζεται το λουλούδι, και το βλέμμα έχει μόνο ένα μέρος για να σταθεί.

Στον τοίχο, αυτό το κενό εργάζεται για εσάς. Ένα φόντο ελεφαντοστού αντανακλά το φως του δωματίου αντί να το καταπιεί, έτσι ώστε η καμβάς φωτίζει τη γωνία του τοίχου αντί να τον σκοτεινιάσει. Το λουλούδι φαίνεται τόσο καθαρό όσο δεν έχει τίποτα γύρω του, και το σύνολο ταιριάζει εξίσου καλά σε έναν ανοιχτόχρωμο τοίχο, όπου συνδυάζεται με το περιθώριο, όσο και σε μια βαθιά απόχρωση, όπου το ορθογώνιο ελεφαντοστού λειτουργεί ως μια έντονη κοπή. Γι' αυτό και αυτά τα έργα τέχνης δεν απαιτούν έναν τοίχο διαμορφωμένο για αυτά.

Κλειστό κουμπί, ανοιχτό άνθος: ο κανόνας που κληρονομήθηκε από τα φυτώρια

Πάρτε έναν καμβά τυχαία: δίπλα στο μεγάλο, ανοιχτό πέταλο, ένα κουμπί ακόμα κλειστό και μυτερό, μετά ένα φύλλο και ένα τμήμα ξυλώδους στελέχους. Τέσσερις καταστάσεις του φυτού στην ίδια εικόνα, ακριβώς αυτό που απαιτούσε η βοτανική πινακίδα για να μπορέσει κανείς να προσδιορίσει το είδος, και οι Πίνακες Αζαλέας το κράτησαν αυτή την πειθαρχία. Η αζαλέα ταίριαζε καλύτερα από άλλες, επειδή τα λουλούδια της ανοίγουν σε ένα σφιχτό μπουκέτο, μερικά πρώτα, τα άλλα αργότερα. Ο καμβάς περιέχει επομένως χρόνο : ένα πριν, ένα τώρα, ένα σύντομα. Αυτό είναι που το σώζει από τη στατική διακόσμηση και δίνει την εντύπωση, ορισμένα πρωινά, ότι έχει μετακινηθεί ελαφρώς.

Το γεμάτο λουλούδια γλαστράκι του Ιανουαρίου, αναβιωμένο από τους Πίνακες Αζαλέας

Οι Πίνακες Αζαλέας δείχνουν το λουλούδι όπως δεν το βλέπουμε ποτέ αρκετά συχνά: το τσαμπί στο αποκορύφωμα της ανθοφορίας του, κοραλλί σε ελεφαντοστού, χωρίς τη χρυσή γλάστρα ούτε το κρύσταλλο χαρτί του ανθοπωλείου. Όσοι έλαβαν αυτό το φυτό μια μέρα του Ιανουαρίου το αναγνωρίζουν αμέσως στο χρώμα του· όσοι το καλλιέργησαν αναγνωρίζουν επιπλέον το λεπτό και σκούρο φύλλωμα, ζωγραφισμένο εδώ κλαδί προς κλαδί. Οι άλλοι δεν βλέπουν παρά ένα περίεργο λουλούδι, γεμάτο χρυσές κλωστές, και αυτό είναι ένας ακόμη λόγος για να το κρεμάσετε εκεί που ο ήλιος δεν μπαίνει ποτέ: διάδρομος, βόρειο δωμάτιο, τυφλός διάδρομος.

Συχνές ερωτήσεις σχετικά με τους πίνακες αζαλέας

Δείχνουν αυτοί οι πίνακες αζαλέες ή ροδοδάφνες;

Τα δύο φυτά ανήκουν στην ίδια οικογένεια, γεγονός που δημιουργεί σύγχυση. Σε αυτούς τους πίνακες, τρία σημάδια ξεχωρίζουν: λεπτά, μακριά και λίγα επώματα, περίπου πέντε ανά άνθος αντί του διπλάσιου· ένα χωνοειδές πέταλο πλατύ και λεπτό· ένα λεπτό, σκούρο και πυκνό φύλλωμα, πολύ μακριά από τα μεγάλα, θωρακισμένα φύλλα της ροδοδάφνης. Η συλλογή παραμένει λοιπόν στην πλευρά της αζαλέας, το πιο ελαφρύ και το πιο σχεδιασμένο από τα δύο.

Γιατί μιλάμε για αζαλέα των Ινδών για ένα λουλούδι που προέρχεται από την Κίνα;

Το όνομα προέρχεται από τη διαδρομή, όχι από τη χώρα. Τα πρώτα φυτά ταξίδεψαν μέσω των εμπορικών κέντρων και των πλοίων των Εταιρειών των Ανατολικών Ινδιών, και η ετικέτα έμεινε κολλημένη στο φυτό ενώ οι πρόγονοί του μεγάλωναν σε λόφους της Κίνας. Αυτή η παρανόηση διαβάζεται ακόμα εδώ: το ζωγραφισμένο λουλούδι είναι αυτό των ευρωπαϊκών θερμοκηπίων, αναγκασμένο να ανοίξει τον χειμώνα, με το κοραλλί του μαλακό και το ελεφαντοστού του, παρά ένα άγριο λουλούδι αζαλέας από τα βουνά.

Τι προσφέρεται με μια ζωγραφισμένη αζαλέα αντί για μια γλαστράκι λουλουδιών;

Η γλάστρα με την αζαλέα είναι ένα χειμωνιάτικο δώρο που σπάνια περνάει την άνοιξη: την προσφέρουν γεμάτη λουλούδια, εξαντλείται και την πετάνε. Αυτοί οι πίνακες αντιστρέφουν αυτή την εικόνα και διατηρούν το τσαμπί στην κορυφή της ανθοφορίας του. Στην Κίνα, αυτό το λουλούδι φέρει το όνομα ενός πουλιού και κουβαλάει εδώ και καιρό τη φήμη της νοσταλγίας, της πατρίδας που λείπει. Το να το προσφέρεις έτσι είναι σαν να προσφέρεις μια επιστροφή, όχι ένα τέλος εποχής.