Πίνακας Μπύρας

Γιατί οι Πίνακες Μπύρας τείνουν όλοι προς το χρυσό και το κεχριμπαρένιο;

Από πού προέρχεται η γκάμα αυτών των καμβάδων, από το ανοιχτό άχυρο μέχρι το καρυδιό;

Από καμβά σε καμβά, η συλλογή δεν εγκαταλείπει ποτέ την ίδια οικογένεια αποχρώσεων: κίτρινα άχυρα, χάλκινα, σχεδόν μαύρα καφέ. Οι Πίνακες Μπύρας οφείλουν αυτή τη συνέχεια περισσότερο στην υφή παρά στο πινέλο. Η βρόμη βλασταίνει, περνάει από την τουρά, αυτή την ξήρανση με θερμό αέρα της οποίας η διάρκεια και η θερμοκρασία αποφασίζουν τα πάντα: μόλις αγγιχτεί, δίνει φωτεινά ανοιχτά χρώματα· ωθείται προς το καραμέλα και το καβουρδισμένο, γίνεται χάλκινο και στη συνέχεια κεχριμπαρένιο. Κάθε απόχρωση που φαίνεται εδώ αντιστοιχεί σε έναν βαθμό ψησίματος της μαγιάς, ποτέ σε μια ιδιοτροπία του χρωματιστή.

Δεν είναι μάλιστα ένα χρώμα που απλώνεται επίπεδο: ένα υγρό παρατηρείται διαφανώς. Ανάλογα με το αν το φως έρχεται πίσω από το γυαλί ή στο πλάι, το ίδιο το κεχριμπαρένιο περνάει από το χρυσό κίτρινο στο σκούρο καφέ, και οι άκρες ανάβουν σαν βιτρό. Αυτοί οι καμβάδες παίζουν συνεχώς με αυτή την απόκλιση — έναν σκούρο πυρήνα, ένα ελαφρύ στέμμα, μια σχεδόν λευκή άκρη όπου το φως διαπερνά. Είναι αυτή η εσωτερική παραλλαγή που δίνει βάθος σε θέματα που, στο χαρτί, θα χωρούσαν σε λίγα εκατοστά γυαλιού.

Τι λέει το στέμμα λευκού αφρού που στέφασε κάθε Πίνακα Μπύρας;

Το πιο φωτεινό σημείο αυτών των Πινάκων Μπύρας είναι σχεδόν πάντα το ίδιο: αυτό το λευκό χοντρό που αρνείται να πέσει. Δεν έχει τίποτα διακοσμητικό. Οι πρωτεΐνες της βρόμης και οι πικρές ρητίνες του λυκίσκου προσκολλώνται στις φυσαλίδες και χτίζουν έναν αφρό αρκετά σταθερό για να διαρκέσει αρκετά λεπτά, αφήνοντας δακτυλίους δαντέλας σε κάθε γουλιά. Οι πότες έχουν πάντα διαβάσει ένα βελάτισμα σε αυτό: ένα στέμμα που καταρρέει προδίδει ένα ποτήρι που δεν έχει ξεπλυθεί καλά. Σε έναν τοίχο, αυτό το λευκό χρησιμεύει ως αναπνοή και εμποδίζει το κεχριμπαρένιο να ζυγίζει.

Ο χρυσός αυτών των γεμάτων ποτηριών λειτουργεί σαν λάμπα, όχι σαν χρώμα

Η τοποθέτηση ενός Πίνακα Μπύρας δεν είναι απλώς η προσθήκη μιας εικόνας. Είναι η τοποθέτηση μιας πηγής θερμότητας. Η χρυσαφένια απόχρωση ανήκει στην ίδια οπτική οικογένεια με τη φλόγα και την λάμπα πυρακτώσεως: το μάτι την αντιλαμβάνεται ως φως, όχι ως χρωματική επιφάνεια. Έτσι, δημιουργείται ένα πολύ συγκεκριμένο αποτέλεσμα σε σκοτεινά δωμάτια, σε διαδρόμους χωρίς παράθυρα, σε τοίχους από τούβλα ή ξύλο όπου η απόχρωση της μαγιάς παρατείνει αυτή του υποστρώματος. Αντίθετα, σε έναν ανοιχτόχρωμο και ψυχρό τοίχο, αυτά τα έργα τέχνης γίνονται το μοναδικό σημείο θερμότητας, σαν ένα κερί τοποθετημένο πάνω σε ένα τραπέζι.

Αυτές οι μπλε αποχρώσεις στους Πίνακες Μπύρας: τυχαίο γεγονός ή κληρονομιά;

Γιατί ένα έντονο μπλε συνοδεύει σχεδόν πάντα το χρυσαφένιο γυαλί;

Κοιτάξτε τι περιβάλλει τα γυάλια: βαθιά μπλε, μερικές φορές ηλεκτρικά, ακόμη και στα λουλούδια που τοποθετούνται δίπλα σε ένα μπουκάλι. Τίποτα τυχαίο. Η χρυσαφένια είναι ένα απαλυνόμενο πορτοκαλί, και το πορτοκαλί βρίσκει την ακριβή του αντίθεση στο μπλε· τοποθετημένα δίπλα-δίπλα, το καθένα εντείνει το άλλο. Οι Πίνακες Μπύρας εκμεταλλεύονται αυτή την παλιά αρχή των ζωγράφων, αυτή των συμπληρωματικών χρωμάτων: χωρίς αυτή την ψυχρή αντιπαράθεση, το χρυσό καταρρέει σε ένα θαμπό καφέ και σβήνει. Το μπλε δεν διακοσμεί τη σκηνή, κάνει να υπάρχει το χρυσό δίνοντάς του κάτι να απωθήσει.

Το μπλε των Πινάκων Μπύρας προέρχεται από τα γυάλινα κύπελλα του Ρήνου.

Κοιτάξτε την ακριβή απόχρωση που χρησιμοποιείται εδώ: ποτέ μπλε του ουρανού, πάντα ένα πυκνό μπλε κοβάλτιο τοποθετημένο πάνω σε γκρι. Αυτός ο συγκεκριμένος συνδυασμός κληρονομείται από τους Πίνακες Μπύρας χωρίς να το δηλώνουν. Για αιώνες, το βύνημα της βόρειας Ευρώπης πίνονταν σε γυάλινα κύπελλα από αλάτι, ψημένα στη Ρηνανία: μια ανοιχτόχρωμη γκρι πάστα, ενισχυμένη με μπλε κοβάλτιο που εφαρμόζεται με πινέλο, κατασκευασμένα σε κύπελλα και κρυστάλλινα βάζα με καπάκι από κασσίτερο. Το μπλε και το γκρι ήταν το επίσημο σήμα του ποτού πολύ πριν το διαφανές γυαλί γίνει κυρίαρχο στα τραπέζια.

Βρίσκουμε το ίδιο ζευγάρι στις εμαγιέ πινακίδες των ζυθοποιείων και στα πλακάκια των ταβερνών, όπου το μπλε χρησιμοποιούνταν για να γράφει, να περιγράφει, να πλαισιώνει το όνομα του ποτού. Αυτές οι τοιχογραφίες επαναλαμβάνουν τη διαίρεση των ρόλων: στο χρυσό την ύλη και το φως, στο μπλε το περίγραμμα, το φόντο, το σχέδιο. Αυτή η κατανομή εξηγεί γιατί οι εικόνες φαίνονται οικείες πριν καν τις εξετάσουμε — αναπαράγουν μια οπτική σύμβαση ηλικίας αιώνων.

Σε ποιον τοίχο η συνάντηση του μπλε και του χρυσού ευνοεί το χρυσό;

Ένας Πίνακας Μπύρας δεν χρειάζεται έναν ουδέτερο τοίχο: χρειάζεται μάλλον έναν που να παίρνει θέση. Σε ένα βαθύ, σχεδόν νυχτερινό μπλε, το γυαλί γίνεται η μόνη πηγή φωτός και το δωμάτιο κλείνει γύρω από αυτό — αποτέλεσμα χαμηλού ταβανιού, υπόγείου με θόλο, πίσω δωματίου φωτισμένου με λάμπα. Σε ένα ανοιχτόχρωμο μπεζ ή σε ένα γκρι λινό, είναι το μπλε της τοιχογραφίας που αναδεικνύεται και η σκηνή κερδίζει σε ευκρίνεια. Έτσι, το ίδιο έργο τέχνης αλλάζει χαρακτήρα ανάλογα με τον τοίχο που επιλέγεται, κάτι σπάνιο για μια τόσο έντονη χρωματική παλέτα.

Οι διακοσμήσεις των Πινάκων Μπύρας, από τον μαύρο πάγκο μέχρι τη λιγούρια.

Αυτά τα γυάλινα διαχωριστικά με ράβδους δεν είναι ένα τυχαίο καλοσύνη του ζωγράφου.

Πίσω από τα γυάλια υπάρχει ένα κοινό φόντο: γυάλινα διαχωριστικά με μεταλλικές ράβδους, σκοτεινοί τοίχοι, αντανακλάσεις εργαστηρίου. Αυτοί οι Πίνακες Μπύρας θυμίζουν ότι η ζυθοποιία ήταν πρώτα μια βιομηχανία. Τον 19ο αιώνα, οι αίθουσες ζύμωσης εγκαθίστανται κάτω από ψηλές γυάλινες κατασκευές με σκελετό από σίδερο, ο μόνος τρόπος για να φωτιστούν τεράστιες χάλκινες δεξαμενές και να απομακρυνθεί η υδρατμός από τις μαγειρέψεις. Το μαύρο προέρχεται από το υπόλοιπο: χύτευση, κάρβουνο, ξύλινα έπιπλα με κερωμένο φινίρισμα στις ταβέρνες. Αυτό το σκηνικό από μέταλλο και σκιά είναι η γέννηση του ποτού, όχι μια γραφική επιλογή.

Ο πάγκος παίζει δευτερεύοντα ρόλο με την ίδια συνέπεια: σκοτεινή επιφάνεια, φως πλάγιο, ποτήρια ευθυγραμμισμένα. Είναι ένας χώρος εργασίας όσο και ένας χώρος ανάπαυσης, κληρονομιά των ταβερνών όπου σέρβιραν όρθιους, χωρίς τραπέζι ή τραπεζομάντηλο. Αυτή η εμπρόσθια θέση εξηγεί τον τρόπο με τον οποίο αυτές οι σκηνές απευθύνονται σε αυτόν που παρακολουθεί: στέκεστε από την πλευρά του πελάτη, ποτέ πάνω από αυτόν. Τοποθετημένες πάνω από ένα τραπέζι ή ένα βοηθητικό τραπέζι, αυτές οι τοιχογραφίες παρατείνουν τον πάγκο που απεικονίζουν και μετατρέπουν το έπιπλο σε αυτοσχέδιο τραπεζάκι από γαλβανισμένο χάλυβα.

Σε τι οφείλονται αυτές οι εξορμήσεις στην ύπαιθρο, ψηλή χλόη και καστανές φιάλες;

Δεν συμβαίνουν όλα σε προστατευμένο περιβάλλον: ένα μέρος των Πινάκων Μπύρας εγκαταλείπει τον πάγκο για την ψηλή χλόη, τα μπλε λουλούδια και το έντονο φως του εξωτερικού. Αυτή η εξόρμηση έχει μια συγκεκριμένη ιστορία. Στη Βαυαρία, οι ζυθοποιούν έσκαβαν δροσερές υπόγειες στοές και φύτευαν καστανιές από πάνω, της οποίας η σκιά προστάτευε τον πάγο από τον ήλιο. Έγινε συνήθεια να πίνουν εκεί, πάνω σε χαλίκι, ανάμεσα στους κορμούς. Οι κήποι μπύρας γεννήθηκαν από αυτή την ανάγκη για δροσιά. Έτσι, το να πίνεις έξω δεν είναι μια φαντασία ζωγράφου, αλλά μια συνήθεια που γεννήθηκε από έναν περιορισμό υπόγείου.

Η καστανή φιάλη που συνοδεύει αυτές τις εξωτερικές σκηνές υπακούει στην ίδια χρηστική λογική. Εκτεθειμένη στον ήλιο, το ποτό αναπτύσσει μια δυσάρεστη οσμή που οι ζυθοποιοί ονομάζουν γεύση φωτός. Το σκούρο γυαλί και στη συνέχεια το αδιαφανές κουτί υιοθετήθηκαν για να την προστατεύσουν. Η απόχρωση αυτών των δοχείων αφηγείται μια προστασία, όχι μια διακοσμητική αναζήτηση. Στον καμβά, προσθέτει επιπλέον μια σκοτεινή μάζα που αγκυρώνει τη σύνθεση και εμποδίζει τα πράσινα και τα μπλε της βλάστησης να πάρουν τα πάντα.

Σερβίρισμα και πρόσκληση: τι εγκαθιστούν αυτές οι χειρονομίες σε έναν Πίνακα Μπύρας

Ένα και το ίδιο επαναλαμβάνεται σε αυτή τη συλλογή Πινάκων Μπύρας: κάποιος σερβίρει, κάποιος σηκώνει το ποτήρι του, ο αφρός ξεχειλίζει. Το θέμα δεν είναι το ποτό, αλλά η κίνηση που το συνοδεύει. Η σύγκρουση των κύπελων ανήκει στο ρεπερτόριο των κοινών τραπεζιών, όπου έπιναν από το ίδιο δοχείο και αποδείκνυαν την εμπιστοσύνη τους αναμειγνύοντας τα υγρά. Ο θρύλος αξίζει ό,τι αξίζει, η χειρονομία όμως έχει διασχίσει τους αιώνες. Αυτοί οι πίνακες δείχνουν μια φιλοξενία να γίνεται, ποτέ ένα ακίνητο αντικείμενο.

Αυτό καθορίζει τη θέση τους στο σπίτι. Μια εικόνα αντικειμένου τοποθετημένη ικανοποιείται με οποιονδήποτε τοίχο. Μια εικόνα χειρονομίας απαιτεί ένα μέρος όπου συναντιέται κανείς — τη γωνία μιας κουζίνας, τον τοίχο πίσω από ένα τραπέζι, την άνοδο μιας σκάλας ενός σπιτιού όπου κάποιος δέχεται καλεσμένους. Η κίνηση που είναι παγωμένη στον καμβά αναζωπυρώνει την κίνηση των καλεσμένων και μετατρέπει τον χώρο σε δηλωμένο χώρο υποδοχής. Δεν επιστρέφεις εκεί για να αναλύσεις μια εικόνα, αλλά επειδή σου θυμίζει μια συγκεκριμένη ώρα της ημέρας.

Συχνές ερωτήσεις σχετικά με τους πίνακες μπύρας

Αναφέρονται αυτοί οι πίνακες μπύρας σε μια συγκεκριμένη ζυθοχώρο περιοχή;

Καμία συγκεκριμένη, και αυτό είναι σκόπιμο. Συναντά κανείς ενδείξεις διαφόρων παραδόσεων: το γυαλί και ο σκοτεινός πάγκος παραπέμπουν σε αστικές ζυθοποιίες του βορρά, το γρασίδι και τα δέντρα αναφέρονται σε κήπους της Βαυαρίας, το σκούρο αμπέλι θυμίζει μπύρες φύλαξης. Η συλλογή συγκρατεί αυτό που είναι κοινό σε όλους αυτούς τους πολιτισμούς — το σιτάρι, ο αφρός, η χειρονομία του σερβιρίσματος — παρά ένα αναγνωρίσιμο τοπικό χρώμα. Διαβάζεται εξίσου καλά στη Φλάνδρα όσο και στην Αλσατία ή τη Βοημία.

Τι διαχωρίζει αυτούς τους πίνακες από μια συλλογή αφιερωμένη στο κρασί;

Σχεδόν τα πάντα, ξεκινώντας από το φως. Το κρασί ζωγραφίζεται σε βάθος, ρουμπινί ή γρανατένιο, σε ένα ποτήρι με μακρύ στέλεχος που κρατιέται συχνά με ηρεμία και στη σκιά. Η μπύρα ζωγραφίζεται σε ύψος και σε κίνηση: χρυσή στήλη, φυσαλίδες που ανεβαίνουν, ασταθής λευκή κορώνα, ποτήρι που πιάνεται με το χέρι. Τα σκηνικά ακολουθούν — κελάρι και τραπεζομάντηλο από τη μία πλευρά, πάγκος, γυαλί και ύπαιθρος από την άλλη. Αυτοί οι πίνακες στοιχηματίζουν στην λάμψη και τη φωνώδη συνάφεια, όχι στην περισυλλογή.

Πρέπει να ζυμώσω μόνος μου για να εκτιμήσω αυτούς τους πίνακες;

Όχι, αλλά αυτός που το φτιάχνει θα το δει περισσότερο. Θα αναγνωρίσει στις αποχρώσεις τη μετάβαση από την απαλή σε μαυρισμένη βύνη, στην αντοχή του αφρού την καθαρότητα ενός ποτηριού, στη διαύγεια του υγρού την εργασία της διαύγειας. Για τους άλλους, η γοητεία ξεκινάει πρώτα από την παλέτα: ένας ζωντανός χρυσός, ένα κρεμώδες άσπρο, μπλε χρώματα που ξεχωρίζουν. Αυτοί οι πίνακες μπύρας λένε λοιπόν δύο πράγματα ταυτόχρονα, μια αρχαία τεχνική και μια ευχάριστη ώρα.