Πίνακας Μάσκα της Βενετίας

Ο χρυσός και το ραγισμένο ελεφαντόδοντο: η ύλη των Πινάκων Μάσκα της Βενετίας

Γιατί ο χρυσός επιστρέφει σχεδόν σε κάθε Πίνακα Μάσκα της Βενετίας;

Εξετάστε τη συλλογή και ένα χρώμα θα επιβληθεί πάνω από όλα τα άλλα: ο χρυσός. Περιβάλλει ένα φρύδι, τρέχει σε στροβίλους σε ένα μέτωπο, ανάβει ένα μέτωπο που παρέμεινε θαμπό. Κοιτάξτε την άκρη αυτών των στροβίλων: είναι καθαρή, σαν να έχει κοπεί, και η ύλη φαίνεται πιο παχιά εκεί από τη γειτονική μπογιά, τοποθετημένη πάνω της παρά αναμεμειγμένη. Είναι η μεταλλική φύλλα των εργαστηρίων της Βενετίας που ο ζωγράφος μιμείται εκεί, αυτή που κάλυπτε τις μάσκες των χορών πριν καλύψει αυτούς τους καμβάδες. Ο χρυσός των Πινάκων Μάσκα της Βενετίας φαίνεται πριν από το πρόσωπο, και τίποτα στη σύνθεση δεν προσπαθεί να το αποτρέψει.

Σε έναν τοίχο, αυτή η επιχρύσωση δεν συμπεριφέρεται σαν ένα συνηθισμένο χρώμα. Αλλάζει με την ώρα: διακριτική κάτω από μια μεσημεριανή λάμψη, ξυπνάει μόλις ένα χαμηλό φως την χτυπά πλάγια, και είναι το βράδυ που αυτοί οι πίνακες δίνουν τη μέγιστη αξία τους. Μια κρεμάστρα φωτισμένη πλάγια παρά μπροστά τραβάει πολύ περισσότερα. Είναι επίσης αυτό που επιτρέπει σε μια χρυσή μάσκα να αντέχει εύκολα πάνω από ένα σκούρο έπιπλο: φέρνει τη δική της λάμψη αντί να ζητάει από το δωμάτιο.

Αυτές οι ρωγμές στο ελεφαντόδοντο δεν είναι ατύχημα ζωγραφικής

Πλησιάστε τα φόντα ελεφαντόδοντου και τα ανοιχτά πράσινα: η επιφάνεια διατρέχεται από ένα πολύ λεπτό δίκτυο ρωγμών, σαν τη γλασούρα ενός αρχαίου πορσελάνης. Οι Πίνακες Μάσκα της Βενετίας παίρνουν από αυτήν μια πραγματικότητα εργαστηρίου. Η βενετσιάνικη μάσκα πλάθεται σε κολλημένο χαρτί, στη συνέχεια λαμβάνει μια επίστρωση ασβέστη που λειαίνεται πριν από τη ζωγραφική. Με τις εποχές, αυτή η στρώση συστέλλεται και σπάει. Μια ρωγμή λέει λοιπόν ένα αντικείμενο που έχει χρησιμοποιηθεί, μεταφερθεί από έναν καρναβάλι σε έναν άλλο. Να ζωγραφίζεις τη φθορά αντί για το καινούργιο, είναι να προτιμάς τη μνήμη από τη βιτρίνα.

Τοίχος μπεζ ή τοίχος μελανό: αυτό που γίνεται το ιβόρι της μάσκας

Δύο υλικά συνδυάζονται σε κάθε Καμβά Μάσκας της Βενετίας: ένα θαμπό ελεφαντοστέινο που απορροφά το φως και ένα χρυσό που το αντανακλά. Αυτή η συνύπαρξη απαιτεί έναν χώρο όπου ο φωτισμός κατευθύνεται αντί να διαχέεται, έναν διάδρομο με φωτιστικά τοίχου, μια τραπεζαρία με χαμηλό φωτισμό, μια πλατφόρμα σκάλας. Σε έναν ανοιχτόχρωμο τοίχο, το ελεφαντοστέινο της μάσκας συγχωνεύεται και μόνο το χρυσό σκιαγραφεί ακόμα το πρόσωπο. Σε έναν βαθύ τοίχο, σκούρο πράσινο ή μελαντό μπλε, η σχέση αντιστρέφεται και ολόκληρο το πρόσωπο αποσπάται από ένα μπλοκ. Ο τοίχος που επιλέγεται καθορίζει τι βλέπουμε πρώτα.

Η πόλη που σβήνει στο βάθος των Καμβάδων Μάσκας της Βενετίας

Από πού προέρχεται η ομίχλη που καταπίνει τις προσόψεις πίσω από τη μάσκα;

Πίσω από κάθε πρόσωπο, οι Καμβάδες Μάσκας της Βενετίας αποκαλύπτουν το ίδιο πράγμα: ξεθωριασμένες προσόψεις, έναν τρούλο που μαντεύεται, το νερό ενός καναλιού, όλα βυθισμένα σε ένα γκρίζο ατμό. Δείτε πώς αντιμετωπίζεται αυτό το φόντο: καμία γραμμή δεν κλείνει, οι στέγες χάνουν την άκρη τους στο μέσο του ύψους και το γκρι ανεβαίνει από το επίπεδο του νερού στον ουρανό σαν να βγαίνει από το ίδιο το κανάλι. Έτσι καταπίνει η ομίχλη του Ιανουαρίου τη λιμνοθάλασσα, την εποχή ακριβώς που λάμβαναν χώρα οι μάσκες. Μια καθαρή μάσκα μπροστά σε μια διαλυμένη πόλη : ο καμβάς δεν δείχνει τίποτα άλλο.

Αυτό το θολό βάθος παράγει ένα πολύ συγκεκριμένο αποτέλεσμα μόλις ο καμβάς τοποθετηθεί στον τοίχο: απομακρύνει τον τοίχο. Το μάτι εστιάζει αρχικά στο πρόσωπο, κοντινό και καθαρό, στη συνέχεια γλιστρά σε ένα βάθος που δεν καταφέρνει ποτέ να διαβάσει εντελώς και η εικόνα αρχίζει να λειτουργεί σαν μια απευθείας οδός. Ένας χώρος χωρίς παράθυρο κερδίζει τεράστια : κλιμακοστάσιο, τυφλή είσοδος, τοίχος διαδρόμου. Εκεί όπου μια ειλικρινής τοπιογραφία θα επέβαλλε τον ορίζοντά της, η ομίχλη αφήνει το βλέμμα να τελειώσει τη δουλειά μόνο του.

Το κανάλι πίσω από το πρόσωπο αντιστρέφει την παραδοσιακή βενετσιάνικη παράδοση

Μετρήστε τη θέση που καταλαμβάνει η πόλη εδώ: μια βάρκα, μια όχθη, δύο ή τρία παλάτια στριμωγμένα σε μια στενή λωρίδα και πάντα πίσω από μια φιγούρα που καταλαμβάνει τα πάντα. Οι Καμβάδες Μάσκας της Βενετίας αντιστρέφουν έτσι την κλασική βενετσιάνικη θέα, αυτή που απέδιδε το Μεγάλο Κανάλι σε όλο το πλάτος, με μετρημένους τρούλους και ευθυγραμμισμένες πέτρες. Σε αυτούς τους καμβάδες, κανένα μνημείο δεν αναγνωρίζεται, καμία πρόσοψη δεν είναι αρκετά ευανάγνωστη για να αναγνωριστεί. Η πόλη γίνεται χρώμα, όχι διεύθυνση, και είναι η μάσκα, το μόνο καθαρό στοιχείο, που δίνει την κλίμακα στην εικόνα.

Σε ποιους τοίχους κάθεται καλύτερα η ομίχλη των Καμβάδων Μάσκας της Βενετίας;

Το ομιχλώδες φόντο των Καμβάδων Μάσκας της Βενετίας παίζει έναν ρόλο που σπάνια του αποδίδεται: παρέχει ένα χρωματιστό γκρι, μερικές φορές μπλε, μερικές φορές άμμο, που χρησιμεύει ως μαξιλάρι μεταξύ της μάσκας και του δωματίου. Ως αποτέλεσμα, ένα βαθύ μπορντό ή ένα σκούρο μπλε μπλε δεν συγκρούεται ποτέ άμεσα με τον τοίχο, αλλά εξομαλύνεται από αυτήν την ενδιάμεση ζώνη. Για αυτόν τον λόγο, αυτοί οι καμβάδες τοποθετούνται εξίσου καλά σε έναν γκρι σοβά όσο και σε έναν βαθύ πράσινο, και για αυτό μπορούν να συνυπάρχουν με σκούρο ξύλο, βελούδο ή γυμνό πέτρινο. Η ομίχλη χρησιμεύει ως πέρασμα.

Γυμνό στόμα και γαντεμένο χέρι: η γλώσσα των Καμβάδων Μάσκας της Βενετίας

Πρέπει να εκπλαγούμε που το στόμα παραμένει πάντα εκτεθειμένο;

Μια λεπτομέρεια επαναλαμβάνεται από τον έναν καμβά στον άλλο μέχρι να φανεί: η μάσκα σταματάει στις ρινοπηγές. Τα χείλη, αντίθετα, παραμένουν ορατά, συχνά κοκκινωπά, μερικές φορές μισάνοιχτα. Οι Καμβάδες Μάσκας της Βενετίας επαναλαμβάνουν έτσι έναν πολύ πρακτικό περιορισμό του βενετσιάνικου αντικειμένου, της μορφής του οποίου η κάτω πλευρά του προσώπου αποκαλύπτεται ώστε να μπορεί κανείς να πίνει, να τρώει και να μιλά χωρίς να το αφαιρεί, επομένως να διασχίσει μια ολόκληρη νύχτα χωρίς να αναγνωριστεί. Από εκεί προέρχονται αυτά τα χέρια που κρατούν ένα ποτήρι. Το στόμα είναι η μόνη περιοχή όπου κάτι διαβάζεται ακόμα, και εκεί ο ζωγράφος συγκεντρώνει την έκφραση.

Αυτή η κράτηση αλλάζει τα πάντα για όποιον κρεμάει έναν από αυτούς τους πίνακες στο σπίτι του. Ένα συνηθισμένο πορτρέτο επιβάλλει ένα άτομο, την εποχή του, τη συγγένειά του, το βλέμμα του που σε ακολουθεί από δωμάτιο σε δωμάτιο. Εδώ το πρόσωπο είναι παρόν αλλά ανώνυμο: καταλαμβάνει τη θέση ενός πορτρέτου χωρίς να φέρει το βάρος του. Κρεμάμε μια παρουσία, όχι κάποιον. Γι' αυτό και αυτές οι εικόνες ταιριάζουν σε ένα κοινόχρηστο σαλόνι, ένα δωμάτιο επισκεπτών ή ένα γραφείο, όπου η εφήμερη ενός αγνώστου θα έκανε όλους να αισθανθούν άβολα.

Ένα δεμένο κορδόνι, ένας ζαφρόν, ένα γάντι: σε τι στηρίζονται αυτές οι μάσκες;

Τα αξεσουάρ που επιστρέφουν στους Πίνακες Μάσκας της Βενετίας δεν είναι απλά διακοσμητικά: λένε πώς η μάσκα κρατιόταν. Ένα σφιχτό κορδόνι στον αυχένα, ένα κορδόνι από βελούδο που κρέμεται κατά μήκος του μάγουλου, ένα γάντι που ανεβαίνει κάτω από το πηγούνι, και αυτή η τελευταία χειρονομία είναι η άμεση ανάμνηση μιας γυναικείας μάσκας που συγκρατείται δαγκώνοντας ένα κουμπί στο πίσω μέρος, το οποίο καταδίκαζε τη φορέα της στην απόλυτη σιωπή. Η μαύρη κάπα και το πέπλο παρατείνουν την ίδια πρόθεση. Κάθε αγκράφα έγινε κόσμημα, και αυτό κάνει αυτά τα χέρια τόσο ανησυχητικά.

Για όποιον κοιτάζει αυτούς τους πίνακες από έναν καναπέ, αυτά τα μικρά στοιχεία αφηγούνται όλη την ιστορία. Αναγκάζουν να αποφασίσει τι συμβαίνει: ένα σηκωμένο ποτήρι υποδηλώνει ένα πάρτι που έχει ήδη προχωρήσει, ένα γάντι κάτω από το πηγούνι συγκρατεί μια ομολογία, μια μαύρη κάπα λέει ότι δεν θα δεις τίποτα περισσότερο. Η χειρονομία αντικαθιστά το πρόσωπο και αφήνει σε καθέναν τη φροντίδα να γράψει τη συνέχεια. Αυτό είναι που διακρίνει αυτές τις εικόνες από μια απλή μελέτη αντικειμένου τοποθετημένου σε ένα ουδέτερο φόντο, και αυτό που τις κάνει να κουτσομπολεύουν με το να σιωπούν.

Φύλλα και χρυσές βέργες: το γούστο των Πινάκων Μάσκας της Βενετίας

Πλησίασε το μέτωπο και τα μάγουλα: στους Πίνακες Μάσκας της Βενετίας, καμία επιφάνεια δεν αφήνεται γυμνή. Ένα αμπέλικο φύλλο τρέχει από τον κροτάφη έως το μήλο του μάγουλου, μικρά λουλούδια ανοίγουν στη γωνία του ματιού, χρυσές βέργες ακολουθούν την άκρη της μύτης σαν φλέβα. Τίποτα δεν τοποθετείται τυχαία, αυτό το ντεκόρ αγκαλιάζει το ανάγλυφο του προσώπου και το τονίζει ακριβώς εκεί που το δέρμα θα είχε κινηθεί, στα φρύδια, τα βλέφαρα, τα μάγουλα. Το κόσμημα καταλαμβάνει τη θέση της έκφρασης : όσο πιο διακοσμημένη είναι η μάσκα, τόσο λιγότερο αποκαλύπτει τι σκέφτεται.

Συχνές ερωτήσεις για τους πίνακες μάσκας της Βενετίας

Είναι αυτές οι μάσκες από το τρέχον καρναβάλι ή από τους χορούς του 18ου αιώνα;

Όλα, σε αυτούς τους πίνακες, αναφέρονται σε μια αρχαία μάσκα παρά σε μια βιτρίνα αναμνήσεων: ο χρυσός τοποθετημένος σε φύλλα, το σπασμένο γκρι ασβέστη, η μαύρη κάπα, η κάπα, η λιτότητα των μορφών. Το καρναβάλι που αναζωπυρώθηκε στην σύγχρονη εποχή έχει πολλαπλασιάσει τις φτερούγες και τα κραυγαλέα χρώματα. Η συλλογή τηρεί έναν πιο αυστηρό κατάλογο, αυτόν των χορών της Σεραφινίγια, όπου η μάσκα αρχικά εξυπηρετούσε να διαγράψει την κατάσταση αυτού που την φορούσε.

Βαλεριάνο, ναυτικός μπλε, θαλάσσιο πράσινο: πώς να συνδυάσετε αυτές τις μάσκες με ένα ήδη πολύχρωμο δωμάτιο;

Δύο στοιχεία διευκολύνουν τη συμφιλίωση. Ο χρυσός, που υπάρχει παντού, ταιριάζει με τον ορείχαλκο, το μέλι και τα αμυδρά υφάσματα. Η γκρίζα ομίχλη του φόντου εξασθενίζει τα έντονα χρώματα πριν συναντήσουν τον τοίχο σας. Εντοπίστε το δευτερεύον χρώμα της μάσκας, το βαλεριάνο, το μωβ ή το πράσινο, και φέρτε το πίσω μόνο μία φορά στο δωμάτιο, σε ένα μαξιλάρι ή μια βιβλιοδεσία. Αποφύγετε μόνο να τοποθετήσετε αυτά τα πρόσωπα μπροστά σε ένα ήδη πολύ φορτωμένο διαχωριστικό: απαιτούν κενό γύρω τους.

Τι διαχωρίζει μια βενετσιάνικη μάσκα από μια ιταλική μάσκα της κωμωδίας;

Οι μάσκες του Arlecchino ή του Pantalone είναι από σκούρο δέρμα, γεμάτες ρυτίδες και προεξέχοντες μύτες: αποδίδουν έναν χαρακτήρα, και γελάμε πριν καν ο ηθοποιός μιλήσει. Τα πρόσωπα αυτής της συλλογής κάνουν το αντίθετο. Ομαλά, γλυπτά, διακοσμημένα με φύλλα και χρύσωμα, αφαιρούν την ταυτότητα αντί να την δίνουν. Γι' αυτό και αυτοί οι πίνακες διατηρούν το μυστήριό τους με τα χρόνια αντί να αποκαλύπτουν την ιστορία τους με την πρώτη ματιά.